2. DYPLOMACJA ASYRII

Question 0

LIST DO BABILOŃCZYKÓW :

Answer 0

Asurbanipal uczynił namiestnikiem Babilonu swojego młodszego brata Szamasz-szum-ukina. Ten jednak zaczął proklamować niezależność Babilonu, ogłosił się jego królem i starał się stworzyć koalicję państw zależnych od Asyrii, które przeciwstawią się Asurbanipalowi.
Asurbanipal zwrócił się więc do Babilończyków z orędziem. Obiecał im, że jeżeli przestaną popierać Szamasz-szum-ukina, nie ukarze ich, nie zwiększy daniny oraz pozwoli zachować przywileje handlowe. Babilończycy wypędzili więc Szamasz-szum-ukina, który schronił się w Nipue.

Question 1

…

Answer 1

• pismo klinowe – zbiory biblioteki Sarogonidów
• odezwy do miast (list do Babilończyków, list gończy)
• tajne raporty pełnomocników królewskich

Question 2

LIST GOŃCZY:

Answer 2

W kolejnym liście do Babilończyków, Asurbanipal zażądał wydania wszystkich buntowników, a przede wszystkim swojego brata. Pisał, że kto go schwyta i dostarczy żywego lub martwego, otrzyma wielką nagrodę (tyle złota ile waży Szamasz-szum-ukin). W ten sposób Asurbanipal wysłał pierwszy list gończy, co poskutkowało.

Question 3

3. DYPLOMACJA INDII. PRAWA MANU

Answer 3

• Manu był protoplastą Ariów
• Prawa Manu to kodeks praw i obowiązków Ariów, który zawiera też wiele rozważań filozoficznych, religijnych i moralnych oraz zasad kierowania państwem (dużo uwagi poświęca dyplomacji)
• Wg. Hinduskiej tradycji są one pochodzenia boskiego
• W znanej, wierszowanej formie zostały spisane w I w. p.n.e. w starym (klasycznym) sanskrycie

Question 4

Treść:

Answer 4

1. Sztuka dyplomacji powinna polegać na zapobieganiu wojnom i umacnianiu pokoju z innymi państwami.
2. Nakaz rozstrzygania nawet najtrudniejszych problemów między państwami w drodze negocjacji i kompromisów (użycie lub groźba użycia siły jako ostateczność)
3. Pokój i wojna zależą przede wszystkim od przedstawicieli państwa, czyli posłów
4. Należy starannie i ostrożnie wybierać posłów, którzy powinni:
   a. w podeszłym wieku
   b. reprezentacyjny
   c. elokwentny
   d. obowiązkowy
   e. uczciwy
   f. obdarzony dobrą pamięcią
   g. dobrze wykształcony i mądry
   Mieć wspaniałą pamięć
   h. Potrafić prawidłowo oceniać sytuację i rozpoznawać intencje obcych władców po słowach, gestach i mimice

Question 5

NAUKI KAUTILLI – ARTMASASTRA/ARTHASIASTRA:

Answer 5

Kautilia – zwany też Czanakią i Wisznugpuntą był największym teoretykiem i praktykiem hinduskiej dyplomacji i jednym z pierwszych politologów. Żył ok. 2 i pół tysiąca lat temu, był kaleką i słynął z brzydoty. Był głównym doradcą, a potem ministrem Czandragupty, któremu za pomocą intryg pomógł zdobyć władzę.

Question 6

5. DYPLOMACJA GRECJI. PROKESENIA:

Answer 6

Proksenia – prawo gościnności i opieki; najstarsza instytucja greckiej dyplomacji; jest to pierwsze w dziejach prawo konsularne.

Pilagorzy – polityczni przedstawiciele państw sprzymierzonych.

• W każdym greckim polis istnieli proksenowie, którzy opiekowali się obywatelami innych miast
• Opieka była podejmowana z inicjatywy własnej lub kontrahentów
• Opieka obejmowała goszczenie i wszelką inną pomoc, zwłaszcza wobec posłów i przedstawicieli handlowych, także w dość częstych sprawach sądowych

Question 7

Proksenowie:

Answer 7

• Zazwyczaj zamożni obywatele, cieszący się wpływami w swoim polis
• Funkcję pełnili honorowo – starożytni odpowiednik dzisiejszych konsulów honorowych
• Państwo, nad którego obywatelami i przedstawicielami sprawowali u siebie opiekę, wynagradzało ich różnymi zaszczytami i szczególną przychylnością wobec ich interesów na swoim terenie

Question 8

AMFIKTONIE

Answer 8

Amfiktonia – instytucja uznawana za początki prawa międzynarodowego, powstała prawdopodobnie przed proksenią.
• Związki te miały na celu ochronę wspólnych miejsc kultu i organizowanie wspólnych uroczystości religijnych
• Świątynie i znajdujące się przy nich gaje i majątki ziemskie uważano za święte, a ich naruszenie traktowano jako świętokradztwo zagrożone najwyższymi karami

Question 9

Najważniejsze amfiktionie:

Answer 9

• Związek Delficki – związek 12 miast i plemion greckich dla ochrony świątyni Apollina w Delfach
• Związek Termopilski – dla ochrony świątyni Demeter w Termopilach

​potem połączyły się w jedną
​
• Związek Delficko-Termopilski, która wywierała wielki wpływ na Grecję i ustanowiła podstawowe normy w stosunkach między należącymi do niej państwami, przetrwał ponad 500 lat
• Heksapolis – związek sześciu miast skupionych wokół świątyni Apollina na Knidos
• Amfiktonia skupiona wokół świątyni Apollina na Delos
• związek miast wokół świątyni Posejdona na Kalaurii
•
Przedstawiciele państw, należących do amfiktionii, składali przysięgę, która była porozumieniem religijno-politycznym zobowiązującym do:
• nie burzenia miast należących do amfiktionii
• nie odcinania wody w czasie pokoju i wojny
• wystąpienia wspólnie przeciw temu, kto złamie przysięgę i zniszczenia jego miasta
• karania każdego, kto naruszy własność boga

Question 10

Struktura i organizacja:

Answer 10

1. Zgromadzenie Ogólne przedstawicieli państw-członków
2. Świątynią zarządzali hieromnemoni – opiekuni miejsca kultu:
   a. Powoływano ich 24
   b. Organizowali uroczystości religijne
   c. Na czas uroczystości religijnych ogłaszali boski pokój między wszystkimi państwami-członkami
3. Przedstawiciele państw członkowskich osądzali też przypadki naruszenia zobowiązań i ogłaszali „święte wojny” przeciwko przeniewiercom
4. Szczególna rola kapłanów świątyni (zwłaszcza delfickiej):
   a. W imieniu Appollina zatwierdzali i przechowywali umowy zawarte między państwami członkowskimi
   b. Szczególny wpływ wywierali na państwa za pomocą świętych wróżb:
   i. Władze państw zwracały się o nie w najważniejszych sprawach, zwłaszcza pokoju i wojny
   ii. Na ogół państwa kierowały się radami wróżb
   iii. Wróżby przekazywane były w tajemniczej aurze w połączeniu z ofiarami religijnymi, ale treść ważniejszych wróżb układali kapłani
   iiii. Wróżby nie zachęcały do wojen, uczyły ostrożności i wstrzemięźliwego postępowania
   v. W kłopotliwych kwestiach nie dawały odpowiedzi wprost, co dawało czas do namysłu i wymagało zastanowienia jak je interpretować

Question 11

SYMACHIE:

Answer 11

Symachie – trwałe związki między państwami, o charakterze sojuszów wielostronnych, mające w zamierzeniach obronne, a więc pokojowe cele.

Epimache – późniejsze związki o celach raczej agresywnych

Question 12

Największe i najtrwalsze symmachie:

Answer 12

1. Związek Peloponeski:
   a. Powstał w VI w. p.n.e.
   b. Wielostronny sojusz miast i wiejskich gmin Peloponezu dla zabezpieczenia ich interesów przed bogatymi i ekspansywnymi miastami-państwami z kontynentu i wysp
   c. Wspólnym organem było Zgromadzenie Ogólne, w którym każde miasto lub gmina (niezależnie od potencjału) miały po jednym głosie – uchwały zapadały większością głosów
   d. W rzeczywistości ugrupowany wokół hegemona: oligarchicznej i zmilitaryzowanej Sparty
2. Związek Delijski (Morski):
   a. Wielostronny sojusz zawiązany w toku wojen z Persją
   b. Udział w sojuszu łączył się z wnoszeniem dani, zależnych od potencjału
   c. Daniny wnosiło się do wspólnej kasy znajdującej się na wyspie Delos (stąd nazwa)
   d. W rzeczywistości zgrupowany wokół hegemona: najsilniejszych Aten

Question 13

Wojny Symachii:

Answer 13

1. Wojna z Persją
2. Wojny Peloponeskie (domowe) – toczyły się między obiema Symachiami o to, kto będzie dominował nad Grecją: Sparta czy Ateny

Question 14

Późniejsze symmachie (przykłady pokojowej dyplomacji wielostronnej):

Answer 14

1. Związek Etolski – IV w. p.n.e.
2. Związek Achajski – III w. p.n.e. –grupował miasta achajskie
   • te symachie miały rzeczywiście tylko obronny charakter
   • przestrzegały pełnego równouprawnienia członków
   • kierowały nimi Rady Związkowe
   • Rady Związkowe wybierały strategów, czyli wspólnych wodzów sił zbrojnych – gramateosów – jakby generalni sekretarze polityczni
3. Związek Beocki

Question 15

MISJA TEMISTOKLESA:

Answer 15

Temistokles – wybitny polityk Ateński

1. Po wojnie z Persją Sparta żąda od Aten i innych państw miast Związku Morskiego rezygnacji z odbudowy murów (by zapewnić sobie supremację).
2. Bez murów miasta te byłyby na łasce silnej militarnie Sparty.
3. Aten nie stać jednak na otwarty konflikt ze Spartą.
4. Temistokles rozpoczyna misję.
5. Temistokles oficjalnie udaje się do Sparty, by przedyskutować jej żądania (przed wyjazdem nakazuje w Atenach szybką odbudowę murów).
6. Po powolnej podróży Temistokles pojawia się w Sparcie i udaje poważną chorobę (przez co nie może podjąć rozmów).
7. Po wyzdrowieniu okazuje się, że jego misja nie ma pełnomocnictw do rokowań, więc znowu trzeba ją odłożyć.
8. Władze Sparty dowiadują się, że mury są budowane.
9. Temistokles oświadcza, że nie wie nic o murach i radzi wysłać poselstwo dla wyjaśnienia sytuacji (radzi też Ateńczykom by przetrzymali posłów Sparty do jego powrotu).
10. Mury są dostatecznie silne by się bronić.
11. Temistokles oświadcza Sparcie, że rokowania w tej kwestii nie mają już sensu.

Perykles miał projektu zjazdu panhelleńskiego, ale udało się go zrealizować dopiero w 432 r. p. n.e. na konferencji związkowej w Sparcie.

Question 16

POSŁOWIE :

Answer 16

• wybierani przez Zgromadzenie Ludowe
• mężczyźni powyżej 50 roku życia, zamożni, cieszący się autorytetem, mający proksenów w innych miastach
• udzielano im diet poselskich, przysługiwała im służba
• początkowa równość ustąpiła wybieraniu posła głównego – archipresbeutesa
• posiadali listy polecające – symbola
• posiadali instrukcje – dwie tabliczki pokryte woskiem, złożone razem z napisem DIPLOMATA
• zadania posłów: poszukiwanie sojuszy, kwestie religijno-kulturowe i gospodarcze
• odpowiedzialność posłów za misję:
o za dobrze wykonane zadanie: nagroda w postaci wieńca laurowego, bankietu lub poczucie własnej wartości
o za źle wykonane zadanie: strata majątku a nawet śmierć

Question 17

Etykieta hellenistyczna

Answer 17

1. dyplomaci powinni:
   • nie ujawniać uczuć, ukrywać radość i gniew
   • nie przerywać rozmówcy(Filip V)
   • zawsze zachowywać spokój
   • powstrzymywać się od ironii
   • nie obżerać się i nie upijać w czasie uczt
   • cechy dyplomaty: opanowanie, ogłada towarzyska, uprzejmość