Bakterial İnfeksiyalar

Question 1

Bakterial infeksiyalar qrupları

Answer 1

Bakterial hava-damcı—aerogen
Bekterial bağırsaq infeksiyaları
Bakterial qan infeksiyaları
Səthi örtük infeksiyaları

Question 2

Difteriya daha çox hansı yaş qrupunda rast gəlinir

Answer 2

7 yaşına qədər uşaqlarda—uşaq infeksiyaları
Patomorfozun təzahürü kimi son illərdə digər yaş qruplarında da çox rast gəlinir

Question 3

Difteriyanın əlamətləri

Answer 3

Yuxarı tənəffüs yollarında fibrnoz ərpin əmələ gəlməsi
Ümumi intoksikasiya
Ürək-damar , sinri sistemlərinin toksiki zədələnməsi

Question 4

Difteriya aşağıdakılardan hansıdır ?seçin
Antropozoonoz
Antroponoz
Sapronoz
Zoonoz
Bulmerionoz

Answer 4

Antroponoz

Axırıncı varinat deyə bir şey yoxdu fikirləşmə ki ,bu nə idi

Question 5

Difteriyanın etiologiyası

Answer 5

Korinebakteriyalar ailəsinə məxsus—toksigen difteriya korinebakteriyaları
Löfler çöpləri də deyilir.
Q+ —spor əmələ gətirməyən, ekzotoksinə malik

Question 6

Difteriya patogenezi

Answer 6

hava-damcı üsulu ilə orqanizmə daxil olur—burun,qırtlaq və udlağn selikli qişasında lokalizasiya olur—artıb çoxalır—ekzotoksin ifraz edir—sitopatik, nekrotik, vazoparalitik, neyroparalitik təsir
Qana keçmiş ekzotoksin ilk olaraq—miokard və mikrosirkulyator sistemə, Sinir sisteminə və böyrəküstü vəzlərə təsir edir

Question 7

Difteriya ekzotokisinin fraksiyaları

Answer 7

4 fraksiyası var—nekrotoksin
Hemolizin
Neyraminidaza
Hialuronidaza

Question 8

Ekzotoksinin fraksiyası—nekrotoksin….

Answer 8

Difteriya çöpləri lokalizasiya olunduqları yerdə—yuxarı tənəffüs yollarının selikli qişa epitelinin nekrozunu törədir—sitopatik təsir
Vazoparalitik təsiri—damarlarda kəskin genişlənmə,kəskin doluqanlılıq, keçiriciliyin artması—plazmorragiya—ətraf toxumaya keçən plazma özü ilə birlikdə çoxlu fibrinogen də çıxarır—toxuma tromboplastininin təsiri ilə fibrinogen—fibrin—nekrotik hissəyə hopur—fibrinoz ərp

Question 9

Fibrinoz ərpin qalınlığı nədən asılıdır

Answer 9

Nekrozun qalınlığından və selikli qişadakı örtük epitelin növündən ( təkqatlı yoxsa çoxqatlı)
Ya nazik (krupoz) ya da qalın (difterik) fibrinoz ərp yaranır

Question 10

Ekzotoksinin fraksiyası—hemolizin…..

Answer 10

Hemorragik sindromun əsasını təşkil edir—hemolizə səbəb olur

Question 11

Ekzotoksinin fraksiyası— neyraminidaza……

Answer 11

Quruluşca tənəffüs fermenti sitoxrom B-ə bənzəyir
Hüceyrəlrədə sanki onu əvəz edir
Sinir hüceyrələrində,sinir qanqlionlarında, sinir liflərində toxuma tənəffüsü pozulur—çoxlu serotonin toplanır—toxumada destruksiya —neyroparalitik təsir

Question 12

Difteriya keçirmiş şəxsdə immunitet yaranır?

Answer 12

Antitoksiki immunitet yaranır

Question 13

Difteriyanın inkubasiya dövrü

Answer 13

2-10 gün

Question 14

Difteriyanın hansı klinik formaları var

Answer 14

Tipik —fibrinoz ərpli—klinik gedişinə görə 3 forması var—yüngül, orta, ağır
Atipik —kataral forma, hipertoksiki forma ( ildırımvari və ya fulminant forma) , hemorragik forma

Question 15

Lokalizasiyasından asılı olaraq difteriyanın hansı klinik-morfoloji formaları var

Answer 15

Difteriyanın əsnək forması
Difteriyanın yuxarı tənəffüs yolları forması

Question 16

Əsnək nahiyəsindəki fibrinoz ərpin xarakteri

Answer 16

Qalın ( difterik )—çoxqatlı epitel olduğu üçün—fibrinoz ekssudativ iltihabın difterik növü

Question 17

Yuxarı tənəffüs yollarındakı fibrinoz ərpin xarakteri

Answer 17

Nazik ərp ( krupoz )—fibrinoz ekssudativ iltihabın krupoz növü —tək qatlı epitel olduğu üçün

Question 18

Difteriyanın əsnək formasında yerli dəyişikliklər harda baş verir

Answer 18

Əsnəyin ,damaq badamcıqlarının və udlağın selikli qişasında

Question 19

Difteriyanın əsnək formasında ərpin qopmasl barədə

Answer 19

Çox gec və çətinliklə qopur
Qopduqda yerində yaralar, qanaxmalar olur
Qopan ərpin yerində yeni fibrinoz ərp əmələ gəlir
Gec qopduğu üçün qalın fibrinoz ərp daxilindəki və altındakı çoxsaylı difteriya çöpləri və toksinləri bəlğəmlə xaric olmur—alt toxumalar keçir və qana sorulur

Question 20

Difteriyanın əsnək formasında boyunun regionor limfa düyünlərində gedən patomorfoloji dəyişikliklər

Answer 20

Hiperplaziyaya uğrayır, böyümüş olur—ödem,kəskin doluqanlılıq, qansızma və nekroz ocaqları
Limfa düyünləri ağrılı və həərkətli olurlar

Question 21

Difteriyanın əsnək formasında ürəkdə baş verən dəyişikliklər

Answer 21

Toksiki mənşəli interstial miokardit
İnterstiyada ödem, infiltrasiya, damarlar kəskin genişlənmiş və doluqanlı olur
Kardiomiositlərdə piy və zülal distrofiyası, destruktiv dəyişiklik—mioliz
Ürək kameraları günişlənir—dilatasiya
Miokard konsistensiyası yumşalır,əzginləşir,tutqunlaşır
Bu dəyişikliklər xəstəliyin 2.həftəsinin əvvəlində baş verir
Ürək çatışmazlığı—ölüm ola bilər—difteriya zamanı ürəyin erkən iflici adlanır
Miokard sağaldıqda yerində—diffuz xırdaocaqlı kardioskleroz

Question 22

Difteriyanın əsnəək formasında sinir sistemində gedən dəyişikliklər

Answer 22

Əsas etibarilə boyun nahiyəsindəki —periferik sinir lifləri və sinir qanqlionlarında—azan sinirin aşağıda yerləşən nodoz qanqlionu, onurğa beyni buynuzları, fəqərələrarası diskin intraqanqlionar sinirləri, boyunun simpatik qanqlionları xüsusilə də 3. Simpatik ulduzabənzər qanqlion, 9. Və 10. Cüt kəllə sinirləri—dil udlaq və azan siniri,diafrqama siniri
Əsnəkdə toksinlərin diffuziya yolu ilə ətraf toxumalara təsir etməsi nəticəsində
Sinir qanqlionundakı neyronlarda distrofiya,kariopiknoz, kariolizis, nekroz
Sinir liflərində parenximatoz nevrit, epinevral ödem, doluqanlılıq, diapedez qansızmalar,mielin qişanın dağılması, lemmostilərin reaktiv proliferasiyası, ox silindrində zəif dərəcədə destruksiya
Bu dəyişikliklər xəstəliyin 3.-4. Günündə başlayır
2.-3. Həftədə parenximatoz nevritlə nəticələnir
MSS əhəmiyyətli dəyişiklik olmur
Xəstəliyin 1.5-2. Aylarında sinirlərin innervasiya etdikləri üzv və toxumaların iflici—ürək,diafrqama, yumşaq damaq iflici
Ürəyin GECİKMİŞ iflici —ölüm

Question 23

Difteriyanın əsnək formasında böyrəklərdə baş verən dəyişikliklər

Answer 23

Proksimal və distal qıvrım kanalcıqların nekrozlaşması—nekrotik nefroz—kəskin böyrək çatışmazlığı

Question 24

Difteriyanın əsnək forması zamanı böyrəküstü vəzlərdə baş verən dəyişikliklər

Answer 24

Beyin maddədəd kəskin doluqanlılıq, diapedez qansızmalar
Qabıq və beyin maddə hüceyrələrində distrofik və nekrotik dəyişikliklər—adrenalin sintezinin pozulması—kollapslar

Question 25

Difteriyanın əsnək formasının yerli və ümumi xarakterli xüsusiyyətlərindən asılı olaraq növləri

Answer 25

Lokal əsnək forması—3 forması var-tipik ərpli , adacıqlı forma, kataral forma Yayılmış əsnək forması Subtoksiki forma Toksiki əsnək difteriyası Əsnək difteriyasının hipertoksiki forması Hemorragik əsnək difteriyası

Question 26

Difteriyanın əsnək formasının ağırlaşmaları

Answer 26

Xarakterik—ağır və toksiki formada inkişaf edir—miokardit,polinevrit, ürəyin erkən və gecikmiş iflicləri,erkən və gecikmiş periferik ifliclər, toksiki şok, nefrotik sindrom, kəskin böyrək çatışmazlığı Q.xarakter ağırlaşmalar—ikincili infeskiyaların qoşulması—pnevmoniya,otit,limfadenit

Question 27

Difteriyanın yuxarı tənəffüs yolu formasında ərp harada əmələ gələ bilir

Answer 27

Qırtlaqda Traxeyada İri bronxlarda

Question 28

Difteriyanın yuxarı tənəffüs yolu formasında

Answer 28

İntoksikasiya zəif olur, əsasən yerli dəyişikliklər Nazik ərp—krupoz iltihab—asanlıqla qopub ayrılır—mənfəzdəki ekssudat bəlğəmlə xaric edilir—toksinlərin sorulması üçün şərait yaranmır—intoksikasiya olmur Səsin tutulması, afoniya İt hürməsinə bənzər öskürək Nəfəsalmanın çətinləşməsi 3 mərəhləsi var—kataral ( disfonik ) mərhələ Stenotik mərhələ Asfiktik mərhələ Həqiqi inağ—boğulma əlamətləri Bəzən ərpin qopub qırtlağın obstruksiyasına səbəb olur—mexaniki asfiksiya—ölüm İntubasiya və ya traxeostomiya etmək lazım gəlir

Question 29

Enən inağ nəsir

Answer 29

Difteriyanın yuxarı tənəffüs yolllarından bronxiollara və alveollara qədər yayılması—ocaqlı pnevmoniya

Question 30

Difteriyanın yuxarı tənəffüs yolları formasında ağırlaşmalar

Answer 30

İntubasiya və taxeostomiya ilə bağlı ola bilər Kincili infeskiyanın qoşulması—iirnli mediastenit, qırtlaq qığırdağının irinli perixondrtiti, fleqmona

Question 31

Skarlatina etiologiyası

Answer 31

Antroponoz infeksiya A qrupuna məxsus beta -hemolitik streptokokklar tərəfində törədilir

Question 32

Skarlatina əlamətləri

Answer 32

Yerli iltihabi dəyişikliklərin əsnək nahiyəsində yerləşməsi Regionar limfadenit Ümumi intoksikasiya Dəridə nöqtəvari səpkilər

Question 33

Skarlatinoz toksini

Answer 33

Streptokokk toksini—eritrogen Dik toksini

Question 34

Streptokokk toksin və fermentləri

Answer 34

Eritrogen Dİk toksini Streptolizin Leykosidin Enterotoksin Streptokinaza və hialuronidaza fermentləri

Question 35

Streptokokk infeksiyası zamanı yaranan immunitet

Answer 35

Antibakterial və antitoksiki immunitet

Question 36

Skarlatina yoluxma yolu

Answer 36

Hava-damcı Nadirən qida və təmas

Question 37

Skarlatina patogenezi

Answer 37

Burun-udlaq ,əsnəyin xüsusilə damaq badamcıqlarının selikli qişasına fiksasiya—artıb çoxalma—toksin ifrazı—toksikoz 3 əsas patogenetik istiqamət—toksiki, allergik ( iimunpatoloji) ,septiki ( bakterial) Kataral tonzillit—nekrotik tonzillit Yemək borusu və mədədə enantema və səthi nekroz ocaqları

Question 38

Skarlatina inkubasiya və ilkin əlamət

Answer 38

5-6 günlük inkubasiya Yüksək qızdırma ilə başlayır

Question 39

Skarlatina birinci dövr

Answer 39

Toskiki amillərlə əlaqəli 2.həftənin əvvəlllərinə qədər davam edir Streptokokk toksininn yerli və ümumi təsiri Yerli və ümumi patomorfoloji dəyişikliklərdən ibarətdir

Question 40

Skarlatina ikinci dövr

Answer 40

Allergik və ya ikinci skarlatina da adlanır 2.-3. Həftədən başlanır Streptokok parçalanma məhsulu və onun toksiləri ilə orqanizmin sensiblizasiyası—antimikrob və antitoksiki antitellər—immun reaksiyalar İmmunopatoloji proseslər nəticəsində—vaskulit, kəskin və ya xroniki poststreptokkok qlomerulonefrit, poliartrit, endokardit, otit

Question 41

İlkin skarlatinoz affekt

Answer 41

İlkin fiksasiya nahiyəsində streptokokk və toksinlərin təsiri ilə ilk öncə kataral—daha sonra nekrotik tonzillit—ilkin skarlatinoz ocaq

Question 42

İlkin skarlatinoz kompleks

Answer 42

İlkin skarlatinoz ocaq Limfamgit Limfadenit

Question 43

Ekstrabukkal skarlatina

Answer 43

İlkin skarlatinoz affektin dəridə, ağciyərdə ,endometriumda, yara və yanıq nahiyəsində olması

Question 44

Kəskin və parlaq doluqanlılıq Skarlatina zamanı hansı nahiyələrdə müşahidə edilir

Answer 44

İlk olaraq Əsnəkdə —alovlanan əsnək və damaq badamcıqlarında Udlaq Yemək borusu Dil—moruğu dil Yevstax borusu, orta qulaq, bütün ağız boşluğu

Question 45

Skarlatina zamanı ümumi baş verən dəyişikliklər

Answer 45

Kataral tonzillit—nekrotik tonzillit Yemək borusu və mədədə enantemalar və səthi nekrozlar—səthi yaralar Regionar limfa düyünlərində kəskin doluqanlılıq, hiperplaziya və nekroz ocaqları, fibrin toplantıları və mieloid infiltrasiya

Question 46

Skarlatina zamanı dəridə baş verən dəyişikliklər

Answer 46

Ümumi dəri və selikli qişalarda xırda kalibrli damaralrın kəskin genişlənməsi —kəskin və parlaq doluqanlılıq Parlaq qırmzı nöqtəvari səpgilər—parlaq doluqanlı dəri fonunda ilk 1-2 gün ərzində meydana çıxır Nazik dəri nahiyələrində xüsusilə ətrafların bükücü səthlərində, yanaqlarda , alında, boyunun ön və yan tərəflərində, döş qəfəsi və qarının yan tərəflərində Doluqanlılıq və səpki burun dodaq üçbucağında olmur—burun, dodaq ,çənə—buna Filatov simptomu—Filatovun yuxarı üçbucağı deyilir və ya Filatovun ağ üçbucağı Filatovun aşağı üçbucağı—qarının ön nahiyəsinin aşağı yarısı

Question 47

Skarlatina zamanı dərinin mikroskopik müayinəsi

Answer 47

Xüsusi dərinin ödemi və perivaskulyar sahədə infiltrasiya Epidermisdə ocaqlı hiperemiya, parakeratoz buynuz distrofiyası—2.-3. Həftədə parakeratoz ocaq nahiyəsində nekrozlaşma—qabıqlanma—səfhələr şəklində qopub tökülmə—əl və ayaq barmaqlarında

Question 48

Skarlatina zamanı daxili üzvlər arasında ən çox zədələnən hansı olur və hansı dəyişikliklər müşahidə edilir

Answer 48

Ürək,Böyrək,Qaraciyər Parenximatoz zülal və piy distrofiyası İnterstial toksiki iltihab Stromada damarlar boyunca eozinofil qarışıqlı limfo-histiositar infiltarsiya Limfoid toxumalarda hiperpaziya və mieloid metaplaziya Beş beyin və vegetativ qanqlionlarda distrofik dəyişikliklər

Question 49

Skarlatinanın yüngül forması

Answer 49

Klinik-morfoloji dəyişikliklər zəif biruzə verir Əsnəkdə 4-5 gün müddətində tipik yerli dəyişikliklər lakin nekrotik dəyişiklik olmur Regionar limfadenit nadirən Tipik skarlatinoz səpgilər 3-4 günə yox olur

Question 50

Skarlatinanın orta forması

Answer 50

30 % hallarda baş verir Bütün morfoloji dəyişikliklər baş verir

Question 51

Skarlatina ağır formasının formaları

Answer 51

Ağır toksiki skarlatina Ağır septiki skarlatina Ağır toksiko-septiki skarlatina

Question 52

Ağır toksiki skarlatina

Answer 52

2-3 gün ərzində ölüm Tipik səpkilərlə yanaşı əsnəkdə tünd-qırmızı hiperemiya Daxili üzvlərdə kəskin distrofiya və interstial iltihab, limfoid toxuma hiperplaziyası

Question 53

Ağır septiki forma skarlatina

Answer 53

Septiki dəyişikliklərin üstünlük təşkil etməsi Nadirən birincili və ikincili immun çatışmazlığı olan xəstələrdə üzə çıxır Nekroz ocaqları , fleqmona və abses ocaqları Daxili üzv və toxumalarda septikopiemiya əlamətləri, limfoid toxuma kəskin şəkildə böyüyür , septiki dalaq

Question 54

Skarlatina ağırlaşmaları

Answer 54

Toksiki ağırlaşma—kəskin ürək-damar çatışmazlığı, toksiko-infeksion şok Septiki ağırlaşma—regionar və digər üzv və toxumalarda baş verən irinli iltihabi dəyişikliklər Allergik ağırlaşmalar—kəskin və ya xroniki poststreptokok qlomerulonefrit, iri damarlarda fibrinoid dəyişikliklər və skleroz, septiki endokardit Allergik ağırlaşmalar daha çox rast gəlinir

Question 55

Meninqokokk infeksiyası yoluxma yolu, infeksiya mənbəyi və.s

Answer 55

Tipik antroponoz xəstəlik Hava-damcı Xəstə insan və bakteriyagəzdirənlər infeksiya mənbəyidir

Question 56

Meniqokokk infeksiyası etiologiyası

Answer 56

Meninqokokk —neyserriya diplokokkları tərəfindən törədilir Endotoksini var Hialuronidaza fermenti

Question 57

Meninqokok infeksiyası patogenezi

Answer 57

Meninqokok məhv olur—endotoksin xaric olur—qanın koaqulyasiya sistemi pozulur—trombo-hemorragik sindrom—damarların intima qatı və endotel hüceyrələri zədələnir—vaskulit—damar divarında fibrinoid nekroz Endotoksin—toxumalarda katexolamin sintezi—alterativ —ditrofik və nekrotik dəyişikliklər Hialuronidaza və endotoksin—qişa və damarlara təsir edərək onalrın keçiriciliyini pozur Nazofaringit törətmiş meninqokoklar hialuronidaza köməkliyi ilə selikli qişa və damar membranını dəf edir—qana keçir—bakteremiya—HEB dəf edir—beyinin yumşaq qişasına keçir—irinli meningit Bəzən xəlbirəbənzər sümükdən perivaskulyar və perinevral limfogen yollarla da yumşaq qişaya keçə bilər İlk öncə serozz-irinli meningit daha sonra irinli meningit

Question 58

Meninqokokkemiya

Answer 58

Meniqokok mənşəli sepsis Septikopiemiya şəklində keçir və üzv və toxumalarda ikincili metastatik irin ocaqları

Question 59

İldırımvari meniqokkemiya

Answer 59

Endotoksiki şok Hemostaz pozulur Koqulopatiya dərinləşor DYL inkişaf edir

Question 60

Qarın yatalağı qısa giriş məlumatı

Answer 60

Kəskin infeksion xəstəlik Tipik antroponoz xəstəlik Bakterial bağırsaq infeksiyası Fekal-oral yoluxma Əsasən yay aylarında Cavan və orta yaşlı kişilərdə daha çox rast gəlinir

Question 61

Qarın yatalağı xəstəliyini xarakterizə edən əlamətlər

Answer 61

Bakteremiya Ümumi intoksikasiya Xarakterik qarın yatalağı qranulomalarının əmələ gəlməsi Limfoid toxumaların , dalaq və qaraciyərin böyüməsi Rozeoloz səpgilər Qalça bağırsağın limfoid toxumasının zədələnməsi

Question 62

Qarın yatalağı etiologiyası

Answer 62

Salmonella typhi—Q- bakteriya, kapsul və spor əmələ gətirmir Hərəkətlidirlər Endotoksinləri var

Question 63

Qarın yatalağında xroniki bakteriyagəzdiricilikdə rol oynayır

Answer 63

Dəyişilmiş L-formalı bakteriyalar

Question 64

Qarın yatalağı patogenezi

Answer 64

Alimentar yolla daxil olma—mədənin turş mühitini dəf etmə—nazik bağırsaqda interepitelial yolla enterositləri keçmə—nazik bağırsaq selikli qişasının tək-tək və ya qrup şəkilli limfoid follikullarına daxil olma—regionar limfa düyünlərinə - müsariqə və peritonarxası limfa düyünlərinə daxil olma—artıb-çoxalma—limfogen yolla qana keçirlər—bakteremiya—toksinemiya—bütün üzv və toxumalara yayılma—əsas qaraciyər, dalaq, ağciyər, sümük iliyi və beyin qişalarında toplanma—makrofaqlar tərəfindən udulan bakteriyalar məhv edilir—endotoksin xaric olur—ümumi intoksikasiya—parenximatoz üzv distrofiyası və sirkulyator pozğunluqlar Öd kisəsində böyük sürətlə artıb çoxalırlar—bakterioxoliya—yenidən bağırsağa tökülmə—bir qisim nəcislə xaric olur—digər qisim artıq sensiblizasiya olmuş limfoid follikullarda yerli dəyişikliklər yaradır, nekrozlaşmaya səbəb olur

Question 65

Qarın yatalağı bakteriyaları hansı tropizmə malikdir

Answer 65

Retikulo-endotelial sistem tropizminə

Question 66

Qarın yatalağı toksinlərinin tropizmi

Answer 66

Sinir toxuması—MSS və VSS daha çox zədələnir

Question 67

Qarın yatalağı inkubasiya dövrü

Answer 67

10-14 gün

Question 68

Qarın yatalağı zamanı orqanizmdə baş verən yerli dəyişikliklər

Answer 68

Əsas etibarilə qalça bağırsağın distal hissəsində—terminal ileit—ileotif Yerli dəyişikliklər yoğun bağırsaqda üstünlük təşkil edərsə—kolotif Həm qalça ,həm yoğun bağırsaqda eyni dərəcədə yerli dəyişiklik—ileokolotif İleo-sekal bucaqdan geriyə doğru inkişaf edir Limfoid follikullarda baş verən dəyişikliklər 5 mərhələdə inkişaf edir

Question 69

Qarın yatalağı zamanı Selikli qişa və limfoid toxumada baş verən yerli dəyişikliklərin mərhələləri

Answer 69

Beyinvari şişmə mərhələsi Nekroz mərhələsi Yaraların əmələ gəlməsi mərhələsi Təmiz yara mərhələsi Sağalma mərhələsi

Question 70

Beyinvari şişkinləşmə mərhələsi

Answer 70

1.həftədə baş verir Öd və bağırsaq şirəsinin tərkibində bağırsağa yenidən qayıdan bakteriyalar —qalça bağırsaq selikli qişası və limfoid toxumasına daxil olurlar—artıq sensiblizasiya olmuş limfoid follikulların ikinci dəfə bakteriya ilə kontaktı—ləng tipli hiperergik immun reaksiya—xırda nekroz ocağı və histio-monositar proliferasiya—histiosit,monosit, retikulosit proliferasiyası fonunda limfoid hüceyrələrin sıxışdırılması və sayının azalması—monositlər aktivləşir—makrofaq çevrilir—bakteriyaları faqositoza uğradır—böyük makrofaqların sitoplazması parlaq nüvəsi solğun olur—qarın yatalağı hüceyrələri adlanır və ya tifoz hüceyrələr—xırda nekroz ocaqların ətrafında histiosit, retikulosit və tifoz hüceyrələr toplanır—qarın yatalağı qranuloması yəni tifoma əmələ gəlir—qarnulomalar böyüdükcə birləşir—limfoid hüceyrələri tamamilə sıxışdırıb aradan çıxarır—proliferasiya etmiş histiosit, makrofaqlar və retikulositlər bağırsağın seroz qatına qədər infiltrasiya edə bilər Reaktiv olaraq kataral ileit inkişa edir

Question 71

Nə üçün beyinvari şişmə mərhələsi belə adlanır

Answer 71

Çoxlu miqdarda tifomalar əmələ gəlir—limfoid follikullar çox böyüyür və bağırsaq mənfəzinə doğru qabarır—selikli qişanın büküşləri qabarma nahiyəsində beyinə oxşayır

Question 72

Nekroz mərhələsi

Answer 72

2.həftənin əvvələrində başlanır Tifoma mərkəzindəki nekroz ocağı proqressivləşərək böyüyür—bütün qarnulomanı əhatə edir—limfoid follikul tam nekrozlaşmış olur Səthdən başlayaraq əzələ və xarici qatlara qədər davam edə bilər nekrozlaşma Nekrozlaşmış follikullara öd hopur—qəhvəyimtil rəngə boyanmış olur Limfoid follikulların üstünü örtən selikli qat da nekrozlaşır İntramural sinir elementlərinin də destruktiv və distrofik dəyişikliyi Ləng hiperergik immun reaskiyanın davamı kimi baş verir bu mərhələ də

Question 73

Qarın yatalağı —yaraların əmələ gəlməsi mərhələsi

Answer 73

3. Həftədə baş verir Peristaltika ilə əlaqədar nekrozlaşmış limfoid follikullar , üzərindəki selikli qişa ilə birlikdə hissə-hissə qopub bağırsaq mənfəzinə tökülür—yerində yaralar əmələ gəlir Yara dibi nahamar olur—hələ də nekroz kütlələr olduğu üçün —çirkli yaralar mərhələsi İlk öncə ileo-sekal bucaqda başlayır —geriyə doğru inkişaf edir Ən təhlükəli dövr heasab edilir Perforasiya və peritonit baş verə bilər

Question 74

Qarın yatalağı —təmiz yara mərhələsi

Answer 74

4.həftədə baş verir Bütün nekrotik kütlələr qopub ayrılır Yara divarları hamarlaşmış olur Əzələ və bəzn seroz qatı görünür yaranın dibindən Perforasiya və peritonit bu mərhələdə də rast gəlinə bilər

Question 75

Qarın yatalağı— yerli dəyişikliklər—sağalma mərhələsi

Answer 75

5.həftəədə Natamam—limfoid toxuma olmadan nekrozlaşan qatların çapıqlaşması Tam—limfoid toxuma ilə birlikdə çapıqlaşma Nekrozlaşmış regionar düyünlər isə sklerozlaşır—əhəngləşir—ileo-sekal bucaqda

Question 76

Qarın yatalağı zamanı baş verən ümumi morfoloji dəyişikliklərin formaları

Answer 76

Spesifik —xarakterik—qarın yatalağı səpgiləri, qarın yatalağı qranulomaları Q. Spesifik —xaraketr olmayan—limfoid toxumalarda hiperplaztik dəyişikliklər, parenximatoz üzvlərdə distrofik dəyişiklilılər

Question 77

Qarın yatalağı səpgiləri

Answer 77

Rozeoloz xarakterli 2.həftənin əvvəllərində başlayır—bir neçə günə yox olur Döş qəfəsinin aşağı hissəsi və qarının ön divarında lokalizasiya Sayı və ölçüləri kiçik olur Mikroskopik müayinə zamnaı—dərinin xüsusi qatında doluqanlılıq, ödem, perivaskulyar sahədə infiltrasiya, epidermisdə hiperkeratoz

Question 78

Qarın yatalağı qranulomaları

Answer 78

2. Həftədə mikrobların hematogen disseminasiyası nəticəsində bütün üzv və toxumalarda Ağciyərdə—pnevmotif, qarın yatalağı pnevmoniyası Qaraciyərdə Öd yollarında—xolangiotif Böyrəklərdə Limfa düyünlərində Qırtlaq —laringotif Dalaq Sümük iliyində Dəridə Beyin qişalarında

Question 79

Limfoid toxumalarda hiperplastik dəyişikliklər —qarın yatalağı zamanı

Answer 79

Reaktiv xarakterli patologiya Splenomeqaliya,limfa düyünlərinin böyüməsi

Question 80

Qarın yatalağı zamanı prenximatoz üzvlərin distrofik dəyişiklikləri

Answer 80

Ürəkdə, qaraciyyərdə və böyrəklərdə inkiaşf edən parenximatoz zülal və piy distrofiyalarından ibarətdir Eninəzolaqlı əzələdə zülal distrofiyası—koaqulyasiyon nekroz Miokardda, sinir qanqlionlarında və simpatik sinir hüceyrələrində—ödem, fraqmnetasiya, destruktiv dəyişikliklər Nekrotik nefroz—kəskin böyrək çatışmazlığı,pielit Böyrək və dalaqda bəzən infarkt ocaqları

Question 81

Qarın yatalağı zamnaı qaraciyərdə dəyişikliklər

Answer 81

İlk həftədən böyümə Kəsikdə tutqun-sarımtıl rəngdə görünür Mikroskopik müayinədə qarın yatalağı qranulomaları, parenximatoz zülal və piy distrofiyası görünür

Question 82

Qarın yatalağının atipik formaları

Answer 82

Abortiv Ambulator Kolotif, pnevmotif, meninqotif

Question 83

Qarın yatalağının bağırsaq ağırlaşmaları

Answer 83

Bağırsaq qanaxmaları Qalça bağırsaq perforasiyası Perforativ peritonit 3.həftədə bu ağırlaşmaların səbəbi—güclü öskürək, meteorizm, qarın nahiyəsinin kobud palpasiyası 4.həftədə —dietanın pozulması

Question 84

Qarın yatalağı ağırlaşması—peritonit səbəbləri ola bilər

Answer 84

Perforasiya Nekrozlaşmış mezenterial limfa düyünlərinin qopub periton boşluğuna düşməsi Dalaqda subkapsulyar qranulomanın olması—kapsulun cıırlması nəticəsində

Question 85

Qarın yatalağı ağırlaşması—bağırsaq qanaxması növləri

Answer 85

Diffuz kapilyar xarakterli Massiv —arteriya və ya vena xarakterli

Question 86

Qarın yatalağı bağırsaqdan kənar ağırlaşmalar

Answer 86

İkincili infeksiyanın qoşulması—pnevmoniya, sepsis, infeksion toksiki şok, qırtlaqda laringotif, qırtlağın irinli perixondriti, əzələdaxili mumabənzər nekroz ocaqları və abseslər, irinli osteomielit, otit, pielonefrit, meningit, parotit, stomatit

Question 87

Vəba qısa giriş məlumatı

Answer 87

Antroponoz xəstəlik Bakterial bağırsaq infeksiyası Yüksək kontagiozluq Xüsusi təhlükəli və karantin infeskiya qrupuna aiddir

Question 88

Vəba etiologiyası

Answer 88

Vıba vibrionları—Q- , kapsul və spor əmələ gətirmir, aktiv hərəkətli Qələvi mühiti sevir 2 biovarı var—Kox vibrionları ( Klassik vəba vibrionu ), El-Tor vibrionları

Question 89

Vəba vibrionlarının toksiki maddələri

Answer 89

1.termostabil endotoksin—immunogen toksin—antibakterial immunitet 2.termolabil ekzotoksin —xolerogen və ya enterotoksin—əsas dehidratasiya əlaməti 3.termolabil H-antigen 4.termostabil O-antigen—nisbi amma davamlı antitoksik immunitet

Question 90

Vəba yoluxma mexanizmi

Answer 90

Fekal-oral mexanizm Bəzən məişət, kontak üsulla

Question 91

Xolerogen toksinin patogenetik təsir mexanizmləri

Answer 91

1. Mutsinaza f təsiri ilə —nazik b epitellərinin ferment sistemini kobud şəkildə zədələyir—adenilattsiklaza f sintezi yüksəlir—bağırsaq epiteli və damar divarı zədələnir—damar keçiriciliyi artır—bağırsaq divarına və mənfəzinə qanın plazması tökülür 2. Bağırsaq epitellərində Na nasosunun iflic olması—suyun reabsorsbiyasının pozulması, hətta dayanması ( həm nazik, həm yoğun b da pozulur) 3. Bağırsaq vəzlərinin hipersekresiyası 4. Qastrit—qusmalar

Question 92

Vəba zamanı dehidratasiya nəticəsində

Answer 92

Hipokaliemiya—skelet əzələlərində,miokardda, saya əzələlərdə zəiflik, atoniya hətta iflic Qanın qatılaşması—mikrosirkulyator pozğunluqlar,hipoksiya Metabolik asidoz, respirator alkaloz Hipotermiya, hipotenziya Anuriya—uremiya Dehidratasion şok

Question 93

Dehidratasiyanın hansı dərəcələri var ( çəkinin neçə fazinin təşkil etməsindən asılı olaraq)

Answer 93

1.dərəcə—1-3% 2.dərəcə—4-6% 3.dərəcə—7-9% 4.dərəcə— >9%

Question 94

Vəba inkubasiya dövrü

Answer 94

Bir neçə saatdan 5 sutkaya qədər

Question 95

Vəba atipik formaları

Answer 95

İldırımvari forma Quru vəba Subklinik forma

Question 96

Vəba xəstəliyinin mərhələləri

Answer 96

1.Vəba enteriti 2.Vəba qastroenteriti 3. Algid mərhələ

Question 97

Vəba enteriti

Answer 97

Nazik bağırsaq selikli qişasında seroz xarakterli iltihab Selikli qişa doluqanlı və ödemli olur, iltihabi infiltrasiya Epitel hüceyrələrinin şişkinləşməsi Selikli qişa epitellərində və vəzli strukturlarda hidropik distrofiya—çoxlu su vakuolunun görünməasi—daha sonra bu vakuollar hüceyrə membrqanı ilə birlikdə mənfəzə açılırlar

Question 98

Vəba qastroenteriti

Answer 98

Mədənin də selikli qişasında kataral iltihabın inkişafı Qusmalar da başlayır Xəstədə 2.dərəcəli dehidratasiya başlayır Bədən temperaturu ya normal ya da subfebril Selikli qişada doluqanlılıq, ödem, stromada infiltrasiya Epitel hüceyrələrində intersellülar ödem—şişkinləşmə—apikal hissədə çoxlu su vakuolları—hidropik distrofiya

Question 99

Algid mərhələ

Answer 99

Bədən temperaturu 34-35 dərəcəyə qədər düşür Dehidratasiya 3.-4. Dərəcəyə çatır Paltaryuyan qadın əli simptomu Hippokrat sifəti Tünd eynəklər simptomu Vəba sifəti simptomu Dəridə vəba büküşləri simptomu Taxikardiya,hipotoniya,hipotermiya, boğulma, təngnəfəslik,afoniya,əzələlərdə tonik qıcolmalar,oliqouriya,uremiya,dehidratasion şok Bağırsaqlar şişkinləşir— mənfəzlərində bir neçə litr düyü həliminəbənzər rəngsiz və iysiz maye

Question 100

Vəba ağırlaşmalarının növləri

Answer 100

Spesifik Q.spesifik

Question 101

Vəbanın spesifik ağırlaşmaları

Answer 101

Vəba tifoidi Vəbadansonrakı uramiya

Question 102

Vəba tifoidi

Answer 102

Vəba sepsisi kimi də baxılır Algid mərhələsinin xarakterik əlamətləri silinir—dizenteriyadakı kimi fifterik kolit, dəridə yatalağabənəz səpgilər, sepsis üçün xarakterik klinik və morfoloji dəyişikliklər—hepatosplenomeqaliya, limfoid toxuma hiperplaziyası, qaraciyər və dalaqda nekroz ocaqları , böyrəkdə nekrotik nefroz, bədxassəli qlomerulonefrit

Question 103

Vəbadansonrakı uremiya

Answer 103

Algid mərhələdən sonra inkişaf edən spesifik ağırlaşma Xlorhidropenik uremiya Böyrəkdaxili kiçik arteriyanın trombozu—qabıq maddədə çoxsaylı nekroz—infarkt ocaqları

Question 104

Vəbanın q.spesifik ağırlaşmaları

Answer 104

Uremiya Kəskin böyrək çatışmazlığı Koma Dehidratasion şok İkincili infeksiyaların qoşulması—ocaqlı pnevmoniya

Question 105

Vəbadan ölmüş meyitlərdə morfoloji dəyişikliklər

Answer 105

Əzələ qacıması tez başlanır, 3 sutkadan çox davam edir—bükücü əzələlər daha kəskin qacıyır—qladiator vəziyyəti Paltaryuyan qadın əli simptomu Hippokrat sifəti Tünd eynəklər simptomu Meyit ləkələri nisbətən gec əmələ gəlir—tün bənövşəyi rəngdə olur Dalaq kiçilir, kapsulu büküşlü olur Qaraciyər,miokard və böyrəkdə parenximatoz piy və zülal distrofiyaları, nekrobitoik və nekrotik dəyişikliklər Kapilyarlar boşalmış , bəzi yerlərdə staz vəziyyətində Öd kisəsində parlaq və şəffaf öd—ağ öd Böyrəkdə nekrotik nefroz—böyrək kiçilir ,kapsulu asan soyulur Qan əsasən iri venalarda toplanmış olur Bütün daxili üzv və toxumalar nəmliyini itirmiş konsistensiyası bərk Bağırsaq daxili bir neçə litrdən ibarət düyü həliminə bənzər maye Xaricdən isə yapışqanabənzər selikli ərplə örtülü