Cwiczenia VII - Diagnostyka laboratoryjna zaburzeń gospodarki wodno-elektrolitowej i równowagi kwasowo-zasadowej Flashcards Preview

Diagnostyka > Cwiczenia VII - Diagnostyka laboratoryjna zaburzeń gospodarki wodno-elektrolitowej i równowagi kwasowo-zasadowej > Flashcards

Flashcards in Cwiczenia VII - Diagnostyka laboratoryjna zaburzeń gospodarki wodno-elektrolitowej i równowagi kwasowo-zasadowej Deck (97):
1

Procentowa zawartość wody w większości tkanek

70-80%

2

Procentowa zawartość wody w kościach

20%

3

Procentowa zawartość wody w taknce tłuszczowej

10-15%

4

Procentowa zawartość wody w osoczu

93%

5

Ile procent masy ciała stanowi całkowita woda ustroju?

60%

6

Na jakie przestrzenie dzielimy całkowitą wodę ustroju (CWC)?

  • przestrzeń wewnątrzkomórkową (PWK)
  • przestrzeń pozakomórkową (PPK)

7

Jaki procent masy ciała stanowi przestrzeń wewnątrzkomórkowa (PWK)?

40%

8

Jaki procent masy ciała stanowi przestrzeń pozakomórkowa (PPK)?

20%

9

Jak wygląda diagnostyka laboratoryjna zaburzeń gospodarki wodno-elektrolitowej?

Ocena:

  •  Objętości przestrzeni wodnych – PPK, PWK
  • Składu elektrolitowego
  •  Osmolalnośći: całkowitej, efektywnej
  •  Mechanizmów regulujących 

- układ renina-angiotensyna-aldosteron

- hormon antydiuretyczny

10

W jakich jednostkach wyrażamy osmolalność? 

mOsmol/kg H2O

11

Jaka jest zależność pomiędzy osmolalnością PWK i PPK?

Osmolalność PWK i PPK prawidłowo są sobie równe

-> Obie przestrzenie zawierają płyn izotoniczny

12

Jak utrzymywana jest osmolalność PWK i PPK? 

Aby utrzymać osmolalność obu przestrzeni woda przemieszcza się przez błonę komórkową. Skutkiem tego może nastąpić wzrost lub spadek objętości PWK.

13

Za pomocą czego mierzymy osmolalność osocza (surowicy)?

Za pomocą osmometru

14

Wzór i wartość osmolalności całkowitej

2 [Na+] + [glukoza] + [mocznik] (mmol/l)

2 (140) + 5 + 5 = 290 (275-290 mosmol/kg H2O)

15

Wzór i wartość osmolalności efektywnej 

2 [Na+] + [glukoza] (mmol/l)

2 (140) + 5 = 285 (270-285 mosmol/kg H2O)

 

16

Wzór na lukę osmotyczną

osmolalność mierzona – osmolalność wyliczona

17

Jaka wartość luki osmotycznej jest istotna klinicznie?

>10 mOsm/kg H2O

18

Jakie są najczęstsze przyczyny wzrostu luki osmotycznej?

  • Etanol
  • Metanol
  • Alkohol izopropylowy
  • Glikol polietylenowy
  • Mannitol

19

Jakie wyróżniamy zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej (GWE)?

  •  Odwodnienie – ↓obj. PPK
  •  Przewodnienie – ↑obj. PPK

- Izotoniczne – N osmolalność PPK

- Hipotoniczne – ↓osmolalność PPK

- Hipertoniczne – ↑osmolalność PPK

20

Jak zmieniają się pośrednie wskaźniki (zmian) objętości przy odwodnieniu? 

 ↑HCT, RBC, TP = ↓PPK (odwodnienie)

 

HCT - hematokryt

RBC - liczba ertrocytów

TP - stężenie białka całkowitego

21

Jak zmieniają się pośrednie wskaźniki (zmian) objętości PPK przy przewodnieniu?

 ↓HCT, RBC, TP =↑ PPK (przewodnienie)

 

HCT - hematokryt

RBC - liczba ertrocytów

TP - stężenie białka całkowitego

 

22

Wyniki badań laboratoryjnych przy odwodnieniu izotonicznym

•Na - prawidłowy

•↑Hematokryt 

• ↑Hemoglobina

• ↑Białko

23

Przyczyny odwodnienia izotonicznego

•Utrata sodu z moczem (diuretyki, poliuria po ostrej niedomodze nerek)

•Oparzenia

•Krwotok!

24

Wyniki badań laboratoryjnych przy odwodnieniu hipotonicznym

• ↓Na 

• ↑Hematokryt 

• ↑RBC

• ↑Hemoglobina

• ↑Białko

25

Przyczyny odwodnienia hipotonicznego

• Uzupełnianie niedoborów wody przy odwodnieniu izo- bądź hipertonicznym płynami bezelektrolitowymi 

• Utrata sodu przez nerki (diuretyki), hipoaldosteronizm

• Nadmierna utrata sodu przez przewód pokarmowy (biegunki, przetoki jelitowe), skórę

26

Wyniki badań laboratoryjnych przy odwodnieniu hipertonicznym

•↑Na 

•↑Hematokryt

•↑RBC

•↑Hemoglobina

•↑Białko

27

Przyczyny odwodnienia hipertonicznego

•Obfite poty

•Gorączka

•Wysoka temp. otoczenia

•Hiperwentylacja

•Moczówka prosta

• Diureza osmotyczna

• Osłabienie lub brak odruchu pragnienia

• Brak dostępu wody

• Niedostateczne uzupełnianie strat wody

 

28

Wyniki badań laboratoryjnych dla przewodnienia izotonicznego

•Na - normalny

• ↓Hematokryt

• ↓RBC

• ↓Hemoglobina

• ↓Białko

29

Przyczyny przewodnienia izotonicznego

•Hiperaldosteronizm pierwotny lub wtórny

•Nadmierna podaż izotonicznego NaCl u chorych z upośledzona czynnością wydalniczą nerek

•Niewydolność serca

•Marskość wątroby

•Obrzęki -pochodzenia nerkowego

30

Wyniki badań laboratoryjnych przy przewodnieniu hipotonicznym

 

  •  ↓Na 
  •  ↓Hematokryt 
  •  ↓RBC
  •  ↓Hemoglobina
  •  ↓Białko

31

Przyczyny przewodnienia hipotonicznego

•Przyczyny nerkowe – niewydolność nerek, zespół nerczycowy

•Przyczyny pozanerkowe – zastoinowa niewydolność serca, zwłóknienie wątroby

•SIADH (Syndrome of Inappropriate Antidiuretic Hormone (ADH) Secretion)

32

Wyniki badań laboratoryjnych przy przewodnieniu hipertonicznym

• ↑Na

• ↓Hematokryt 

• ↓RBC

• ↓Hemoglobina

• ↓Białko

33

Przyczyny przewodnienia hipertonicznego

•Nadmierna podaż płynów izotonicznych lub hipertonicznych u chorych z upośledzona czynnością nerek lub nadprodukcją aldosteronu 

•Rozbitkowie pijący wodę morską

•Dzieci karmione silnie solnymi pokarmami

34

Do czego prowadzi [Na+] <120 mmol/l ?

do obrzęku komórek OUN

35

Do czego prowadzi [Na+] >160mmol/l?

do odwodnienia komórek OUN

36

Dla jakiej wartości sodu możemy mówić o hiponatremii? 

[Na+] < 135 mmol/l

37

Przyczyny hiponatremii

  • retencja płynu
  • niedobór sodu

38

Kiedy przy retencji płynów w hiponatremii dochodzi do powstania obrzęków?

  •  ↓ Wydalania wody np. niewydolność serca, zespół nerczycowy
  •  ↑ Dowozu wody np. nadmierna ilość płynów iv

39

Kiedy przy retencji płynów w hiponatremii nie dochodzi do powstania obrzęków?

  • ↓ Wydalania wody np. SIADH 
  • ↑ Dowozu wody np. kompulsywne spożywanie płynów

40

Skutek niedoboru sodu

->   ↓↓ objętości PPK:

-  ↑ utrata pozanerkowa (p.pokarmowy, skóra)

-  ↑ utrata nerkowa (diuretyki, zapalenia nerek)

41

Kiedy rozpoznajemy hipernatremię? 

gdy [Na+] > 145 mmol/l

42

Ostra hipernatremia - rozpoznanie 

  • stężenie sodu w osoczu: wyższe niż 160 mmol/l
  • rozwija się krócej niż 72h

43

Przewlekła hipernatremia - rozpoznanie 

  • trwa ponad 3 dni
  • stężenie sodu w osoczu z reguły nie przekracza 160 mmol/l

44

Kiedy rozpoznajemy hiperkaliemię?

gdy [K+] > 5,0 mEq/l

45

Przyczyny hiperkaliemii

  • Nadmierna podaż potasu
  • Zmniejszone wydalanie potasu
  • Redystrybucja

46

Przykłady nadmiernej podaży potasu

  • Dożylna (leki np. sól potasowa peniciliny, płyny infuzyjne)
  • Doustna (przy niewydolności nerek)

47

Przykłady zmniejszonego wydalania potasu

  • Niewydolność nerek
  • Ch.Addisonsa, niedobór mineralokortykoidów
  • Leki (spironolaktan, amiloryd, glikozydy, cyklosporyna A)

48

Sytuacje, w których potas jest redystrybuowany

  • kwasica
  • rozpad tkanek 
  • hemoliza

49

Stężenie potasu w hipokeliemii

[K+] < 3,5 mmol/l

50

Przyczyny hipokaliemii 

  • Ograniczenie podaży (jadłowstręt, nieadekwatne uzupełnianie płynami bezpotasowymi)
  • Zwiększone straty z moczem K w moczu>20 mmol/L (leki: diuretyki, mineralokortykoidy: np. 

    hiperaldosteroizm, zespól Cushinga, diureza osmotyczna,

  • Przez przewód pokarmowy (biegunki, wymioty)
  • Redystrybucja (zasadowica)

51

Skutek hipokaliemii

  • osłabienie mięśni
  • drżenie mięśni
  • zmiany w ekg
  • arytmia

52

Skutek hiperkaliemii

  • osłabienie 
  • porażenie mięśni
  • splątanie
  • zmiany w ekg
  • arytmia

53

Jakie receptory biorą udział w regulacji wydzielania ADH?

  • baroreceptory
  • osmoreceptory
  • receptory objętościowe

54

Działanie ADH

  • ↑ RR
  •  ↑ objętości krwi
  •  ↓ osmolarności 
  •  ↓ diurezy
  • skurcz naczyń

55

Na jakie zmiany aparat przykłębuszkowy reaguje wydzielaniem reniny?

  •  ↓ objętości krwi
  •  ↓ ciśnienia
  •  ↓ Na

56

Działanie aldosteronu

  • resorpcja Na+ i wody
  • sekrecja K+

57

Działanie ANP 

  • rozszerzenie naczyń
  •  ↓ reniny
  •  ↓ aldosteronu
  •  ↓ ADH
  • ↑ GFR
  • ↑ natriurezy
  •  ↓ wchłaniania Na+

 

->   ↓ objętości krwi krążącej, ciśnienia

(hamuje układ RAA) 

58

Aktywność reninowa osocza ( przy dobowej podaży sodu 100 mmol, potasu 60-100 mmol, w pozycji leżącej, godz. 8.00)? 

1-2,5 ng/ml/gdz.

59

Aldosteron w osoczu (przy dobowej podaży sodu 100 mmol, potasu 60-100 mmol, w pozycji leżącej, godz. 8.00)

1-5 ng/dl

60

Wydalanie aldosteronu z moczem (przy dobowej podaży sodu 100 mmol, potasu 60-100 mmol)

2-10 µg/24 gdz.

61

Ile H+ w ciągu doby produkuje dorosły człowiek? 

ok. 1 mmol H+/ kg masy ciała /dobę

62

Ile H+ w ciągu doby produkuje dziecko? 

ok. 2 mmol H+/ kg masy ciała /dobę

63

Jakie nielotne kwasy produkuje człowiek? 

  •  Siarkowy
  •  Fosforowy
  •  Mlekowy
  •  ß- hydroksymasłowy 
  •  Acetooctowy

64

Ile COjest produkowane w ciągu doby? 

  • 20 moli CO2/dobę
  • ok. 450 l/dobę/

65

Dzięki czemu możliwe jest utrzymywanie stałego stężenia H+? 

  •  Działaniu układów buforowych – krwi,płynu pozakomórkowego, komórek
  •  Regulacja oddechowa RKZ - dostosowaniu wydalania CO2 do jego produkcji 
  •  Regulacja metaboliczna RKZ - dostosowaniu wydalania jonu wodorowego z moczem do jego produkcji

66

Buforowe układy krwi

  1. bufor wodorowęglanowy (lotny)
  2. bufor hemoglobinianowy (nielotny)
  3. bufor białczanowy (nielotny)
  4. bufor fosforanowy (nielotny)

67

Gdzie znajduje się ośrodek oddechowy?

W rdzeniu przedłużonym 

68

Gdzie zlokalizowane są chemoreceptory obwodowe i na co reagują?

lokalizacja: łuk aorty, zatoka szyjna

wrażliwe na:  ↓O2

69

Gdzie zlokalizowane są chemoreceptory centralne i na co reagują? 

lokalizacja: rdzeń przedłużony

wrażliwe na: ↑pCO2  i ↑H+

70

Równanie Handersona-Hasselbacha

 

pH = pK + log [A-] / [HA]

71

Co jest resorbowane w kanaliku proksymalnym?

  • Na (90%)
  • HCO3- (90%)

72

Funkcja kanalika dystalnego 

  • Odtwarza i transportuje do krwi HCO3- ( w takiej ilości w jakiej zostały zużyte do zbuforowania nielotnych kwasów). 
  • Wydala z moczem jon wodorowy w ilości równej powstającym z dysocjacji nielotnych kwasów.

73

Jaki jest czas odpowiedzi na zaburzenia RKZ?

  • Sprawnie funkcjonujący układ oddechowy potrzebuje minut do kompensacji zaburzeń metabolicznych
  • Sprawnie funkcjonujący układ wydalniczy potrzebuje 2 -3 dni do kompensacji zaburzeń oddechowych

74

Przyczyny kwasicy metabolicznej 

  • ↑ kwasów metabolicznych (↑ powstawania lub  ↓wydalania)
  • utrata zasad

75

Badanie równowagi kwasowo-zasadowej (RKZ); gazometryczne

  • Pomiar pH krwi
  • ocena stanu buforu wodorowęglanowego 
  • ([HCO3] / pCO2)

oraz dodatkowo:

  • oznaczenie pO2 
  • SatO2

76

Co jest materiałem do badania gazometrii i RKZ?

krew tętnicza pobrana z nieuciśniętego dużego naczynia lub arterializowana krew włośniczkowa;

próbki krwi powinny być pobrane bez kontaktu z powietrzem atmosferycznym

77

Ile wynosi pH krwi tętniczej a ile żylnej?

 

krew tętnicza: 7.35-7.45 

krew żylna: 7,35-7,43

78

Ile wynosi pCOw krwi tętniczej a ile w żylnej?

krew tętnicza: 35-45 mm Hg

krew żylna: 38-50 mm Hg

79

Ile wynosi pOw krwi tętniczej a ile w żylnej?

krew tętnicza: 80-100 mm Hg

krew żylna: 30-50 mm Hg

80

Ile wynosi HCO3w krwi tętniczej a ile w żylnej?

krew tętnicza: 22-26 mM

krew żylna: 23-27 mM

81

Wartość total CO2 w krwi tętniczej i żylnej

krew tętnicza: 23-27 mM

krew żylna: 24-28 mM

82

Wartość SO2 w krwi tętniczej i żylnej

krew tętnicza: 95-100%

krew żylna: 60-85%

83

Interpretacja wyniku badania RKZ

1. Ocena pH – kwasica / zasadowica; 

zaburzenie wyrównane / niewyrównane

2. Określenie zaburzenia pierwotnego

3. Ocena procesu kompensacyjnego

4. Klasyfikacja zaburzenia – proste / złożone

5. Określenie przyczyny zaburzenia

84

Czy prawidłowe pH krwi wyklucza zaburzenia RKZ?

NIE

85

Który parametr RKZ wskazuje na pierwotne zaburzenie?

ten, którego zmiana jest zgodna z kierunkiem zmiany pH i który jest najbardziej odległy od wartości prawidłowych

86

Przyczyny kwasicy oddechowej

  • zaburzenia regulacji oddychania (choroby OUN, działanie leków neurotoksycznych, porażenia, niedowłady mięśni oddechowych)
  • inne ograniczenia ruchomości klatki piersiowej (choroby, urazy części kostnych, uszkodzenie mięśni, choroby skóry)
  • choroby dróg oddechowych, płuc i opłucnej (stany obturacji dróg oddechowych, zapalenia płuc i inne choroby miąższu płucnego, obecność płynu lub powietrza w jamach opłucnowych)
  • niewydolność serca (obrzęk płuc)

87

Przyczyny zasadowicy oddechowej

  • hiperwentylacja (stany emocjonalne, choroby OUN, indukowana przez leki, hipoksja, wentylacja mechaniczna) 

88

Przyczyny kwasicy metabolicznej 

  • z prawidłową luką anionową (biegunka, nerkowa kwasica cewkowa, wczesny okres niewydolności nerek, niedoczynność kory nadnerczy, żywienie pozajelitowe)
  • ze zwiększoną luką anionową (kwasica ketonowa, mleczanowa, mocznicowa, zatrucie glikolem etylenowym, metanolem, salicylanami)

89

Przyczyny zasadowicy metabolicznej 

  • utrata jonu H+ (wymioty, utrata z moczem)
  • nadmierna podaż zasad lub ich prekursorów (wodorowęglan, cytrynian)
  • niedobór potasu

90

Inne badania niezbędne do oceny przyczyn zaburzeń RKZ

  • Elektrolity – Na+, K+, Cl-
  • Luka anionowa
  • Mocznik, kreatynina
  • Mleczan
  • Fosforany
  • Badania obrazowe
  • Testy czynnościowe - np. spirometria

91

Wzór na lukę anionową

= [Na+] - ( [Cl-] + [HCO3-] )

92

Prawidłowe wartości luki anionowej

12(8-16) mEq/l

93

Na co zazwyczaj wskazuje zwiększona luka anionowa?

na kwasicę metaboliczną

94

Co się dzieje w kwasicy z prawidłową luką anionową?

  • HCO3spada i jest zastępowane jonami Cl-
  • występuje przesunięcie jonów Cl-

95

Przykład kwasicy z prawidłową luką anionową 

biegunka

96

Co się dzieje w kwasicy ze zwiększoną luką anionową?

  • HCO3- spada i jest zastępowane przez aniony inne niż Cl-
  • brak przesunięcia Cl-

97

Przykład kwasicy ze zwiększoną luką anionową

  • choroby nerek
  • ketokwasica cukrzycowa