4b) H. płciowe (Estrogeny, antyestrogeny) Flashcards Preview

FARMA III, kol. 2 > 4b) H. płciowe (Estrogeny, antyestrogeny) > Flashcards

Flashcards in 4b) H. płciowe (Estrogeny, antyestrogeny) Deck (29):
1

Naturalne estrogeny

1) Estron
2) Estradiol
3) Estriol

2

Estron

Naturalny estrogen

- występuje w najmniejszym stężeniu
- prekursor Estradiolu

3

Estradiol

Najważniejszy ludzki estrogen

Powstaje z androstedionu (dwie reakcje; dowolna kolejność)

- AROMATAZA (nieodwracalna); gdy pierwsza, to ESTRON jako produkt pośredni

- DEHYDROGENAZA 17β-hydroksysteroidowa (odwracalna); TESTOSTERON jako pośredni

4

Estriol

Naturalny estrogen

- dominujacy w okresie ciąży

DHEA (kora nadnerczy) -> 16-hydroksy-dehydroepiandrosteron (płodowa wątroba) -> estriol (łożysko)

- wytwarzany poza podstawowymi szlakami syntezy estro- i androgenów

5

Estrogeny mechanizmy działania

1) klasyczne receptory ERa i ERb (cytoplazmatyczne); efekty genomowe

2) receptor błonowy zwiazany z białkiem G (GPER-1); efekty szybkie, niegenomowe

6

GPER-1

Receptor estrogenowy błonowy zwiazany z białkiem G (GPER-1); efekty szybkie, niegenomowe

- w kaweolach (białko strukturalne kaweoli to kaweolina 1, rusztowanie dla kompleksu striatyna)

Pobudzenie rec --> produkcja IP3 --> aktywacja Akt --> fosforylacja śródbłonkowej NOS --> rozszerzenie naczyń

7

Estrogeny + Dendrimery

Dendrimery: duże, rozgałęzione cząsteczki; uniemożliwiają przejście przez błonę

- tylko na rec. błonowy (GPER-1)

- wzrost proliferacji i migracji komórek śródbłonka
- reendotelizacja tętnic
- zmniejsza przerost warstwy wewnętrznej (tunica intima) po uszkodzeniu śródbłonka

- brak wpływu na proliferację kom raka macicy i sutka

8

Estrogeny zastosowanie

1) HTZ (leczenie objawów przekwitania)

2) czasowe hamowanie płodności (dwuskładnikowa antkoncepja doustna lub przezskórna)

Samodzielnie lub z gestagenami

9

Stosowane estrogeny

Naturalne:
1) Estradiol
2) Estriol

Syntetyczne:
1) Etynyloestradiol
2) Mestranol

Estrogeny koniugowane (pochodne siarczanowe):
1) Estron
2) Ekwilina
3) Ekwilenina
Uzyskiwane z moczu ciężarnych klaczy

Preparaty typu depot (domięśniowe o długim uwalnianiu):
1) Cypionian Estradiolu
2) Walerian Estradiolu

10

Estrogeny farmakokinetyka

- doustnie (ew. przezskórnie, miejscowo lub donosowo)

Efekt pierwszego przejścia (szczególnie przy e. naturalnych):
1) Naturalne: b. silny
2) Syntetyczne i poch. siarczanowe: słabszy
3) Przezskórne i donosowe: brak (można mniejsze dawki)

11

Estrogeny działania niepożądane

1) ↑ ryzyka raka sutka i macicy [ (+) receptorów estrogenowych w sutku i endometrium]

2) Nadciśnienie (↑ angiotensynogenu)
3) Zab. zakrzepowo-zatorowe (↑ syntezy osoczowych czynników krzepnięcia)

4) Kamica żółciowa (↑ wydzielania cholesterolu do żółci)

.........................................................
RAK SUTKA I MACICY - zapobieganie:

- mniejsze dawki (przezskórnie lub donosowo)
- donosowe dodatko pobudzają receptor pulacyjnie, co wystarczy aby pobudzić np. kości, a nie ma wpływu na proliferację nowotworów

12

Antyestrogeny grupy leków

1) Antagoniści czyści
2) SERM (wybiórcze modulatory rec. estrogenowych)
3) SERD (wybiórczy niszczyciele rec. estrogenowych)
4) Inhibitory aromatazy

13

Antyestrogeny antagoniści czyści

Antagonizm receptorów estrogenowych we wszystkich tkankach

1) Fulwestrant (kompetecyjny, SERD)

14

Fulwestrant

Antyestrogeny antagoniści czyści; SERD

- zaawansowany RAK SUTKA
- kompetycyjny antagonista, bez działania agonistycznego

N: charakterystyczne dla bloku estrogenów (jak w menopauzie):
- uderzenia gorąca
- osteoporoza
- zmiany błony śluzowej pochwy

15

Antyestrogeny SERM

Wybiórcze modulatory receptorów estrogenowych

- niektóre wykazują działanie tkankowozależne

1) Klomifen

2) Tamoksyfen
3) Lazofoksyfen
4) Bazedoksyfen

5) Raloksyfen
6) Arzoksyfen
7) Ospemifen

16

Klomifen

Antyestrogeny; SERM

- słaby agonista rec estrogenowych
- gdy wypiera naturalne estrogeny ma efekt antagonistyczny (słabiej działa)

Kiedy?
Niepłodność wywołana wysokimi estrogenami i niskim FSH/LH (cykle bezowulacyjne)

- odblokowuje produkcję FSH/LH
- podawany zazwyczaj od 5 do 10 dnia cyklu

N: ciąże mnogie

17

Tamoksyfen

Antyestrogeny; SERM

- antagonista: sutek
- agonista: endometrium, kości

- zapobieganie i leczenie nowotworów sutka z receptorami estrogenowymi
- nie wywołuje osteoporozy

18

Tamoksyfen działania niepożadane

Antyestrogeny SERM

1) przerost endometrium

2) krwawienia z macicy
3) wzrost ryzyka raka macicy

19

Raloksyfen

Antyestrogeny SERM

- antagonista: sutek
- agonista: KRĘGOSŁUP (bez wpływu na resztę kości)

- NIE pobudza rec w endometrium (nie zwiększa ryzyka raka endometrium)

- ↓ nowotworów inwazyjnych sutka (na nieinwazyjne działa słabiej)
- ↑ udar mózgu!
- nie zmniejsza ryzyka ChNS

20

Lazofoksyfen

Antyestrogeny SERM

- zmniejsza częstość złamań w kręgosłupie i poza

Zmniejsza ryzyko:
- inwazyjnego raka sutka
- choroby niedokrwiennej serca
- udaru mózgu

Zwiększa ryzyko:
- krwawień z jamy macicy (pobudza receptory w endometrium)

21

Bazedoksyfen

Antyestrogeny SERM; SERD

- KRĘGOSŁUP (w pozostałych kościach tylko w grupie podwyższonego ryzyka)
- ↓ rak sutka
- nie zwiększa ryzyka krwawień ani raka endometrium

- ↑ zakrzepicy

- łagodzi objawy menopauzy (+koniugowane estrogeny; ↓ uderzeń gorąca i osteoporozy)

22

Arzoksyfen

Antyestrogeny SERM

- tylko kręgosłup

- są dostępne leki o podobnej lub lepszej skuteczności (losy zależne od ekonomii nie nauki)

23

Ospemifen

Antyestrogeny SERM

- hamuje negatywny wpływ menopauzy na błonę śluzową pochwy (atrofia, ścieńczenie, suchosć)

- leczenie dyspareunii (ból przy stosunku)

24

Antyestrogeny SERD

Wybiórczy niszczyciele receptorów estrogenowych

- łaczą się z rec estrogenowym, powodują jego degradację i down regulację
- w raku piersi z receptorami polepsza skuteczność

1) Fulwestrant
2) Bazedoksyfen
3) Brylanestrant
4) Elacestrant

25

Inhibitory aromatazy działanie

Hamowanie syntezy estrogenów

- drugi rzut w nowotworach sutka (w zaawansowanym moze być 1)
- mogą być naprzemiennie z Tamoksyfen po 2-3 latach jego stosowania (ryzyko raka endometrium)

- zazwyczaj dobrze tolerowane
- artralgie i bóle mięśniowo-szkieletowe
- objawy ginekologiczne z deprywacji estrogenów

26

Inhibitory aromatazy leki

Pochodne niesteroidowe
1) Anastrozol
2) Letrozol

Pochodne steroidowe
1) Eksemestan

Też: Aminoglutetymid

27

Które SERM działają na endometrium?

1) Tamoksyfen
2) Lazofoksyfen

28

Które SERM działają na kości?

1) Tamoksyfen
2) Lazofoksyfen

3) Bazedoksyfen (kręgosłup; reszta w grupie ↑ ryzyka)

4) Raloksyfen (kręgosłup)
5) Arzoksyfen (kręgosłup)

29

Leczenie dyspareunii

Ospemifen