15. temperament

Question 1

temperament

Answer 1

przejawia się w emocjonalnej sferze zachowania człowieka; emocjonalność + samokontrola

Question 2

jeden czynnik, Generak Factor of Personality GFP (Rushton, Irwing, Booth)

Answer 2

Opisuje indywidualne różnice w obszarze: emocjonalności, jakości życia, satysfakcji z życia i samooceny

Question 3

sposób pojmowania temperamentu

Answer 3

wąski (emocje) i szeroki (różne obszary funkcjonowania człowieka)

Question 4

temperament - ujęcie wąskie

Answer 4

• tylko emocje
• Allport
• emocjonalna natura, wzbudzenie emocjonalne, siła i szybkość reakcji, dominujący nastrój, dziedziczenie!

Question 5

współczesne definicje odwołujące się do emocji

Answer 5

temperament to stan emocjonalny lub emocja

Question 6

temperament - ujęcie szerokie

Answer 6

• styl zachowania
• Thomas, Chess, Klein, Rutter, McDevitt, Carey
• podejście opisowe
• dziedziczenie!
• niezależny od motywacji, zdolności i osobowości

Question 7

nurty metodologiczne

Answer 7

• Idiograficzny - opisowy, koncepcje ujmujące różnice indywidualne w kategoriach
  typologicznych (osobowość), bada zjawiska i procesy
• Nomotetyczny – wyjaśniający, koncepcje ujmujące różnice indywidualne w kategoriach
  cech (temperament), nie poddają się oddziaływaniom czasu i przestrzeni

Question 8

nurt metodologiczny - typologiczny (idiografizm)

Answer 8

• Temperament zmarginalizowany, praktycznie nie występuje
• Charakterystyka jednostek w kategoriach „stanów” psychologicznych
  ○ Teorie psychodynamiczne i neopsychodynamiczne
  ○ Teorie uczenia się
  ○ Teorie fenomenologiczne pojęcia „ja”
  ○ Teorie poznawcze

Question 9

nurt metodologiczny - kategorie cech (nomotetyzm)

Answer 9

• Temperament to podstawowa struktura genetyczna
• Cloninger, Zukerman, Angleitner, Kagan, Buus, Plomin, Tellegen, Eysenck, Rothbart, Gray, Strelau

Question 10

temperament = składnik osobowości

Answer 10

Allport, Diamond, Guilford, Endler, Strelau, Buss i Finn, Cattell

Question 11

temperament = synonim osobowości

Answer 11

Eysenck, Gray, Stelmack, Zuckerman

Question 12

temperament vs osobowość

Answer 12

• czynnik biologiczny vs społeczny
• niemowlęta vs starsze dzieci i dorośli
• zwierzęta i człowiek vs człowiek
• zachowanie nasycone treścią nieobecne vs obecne
• funkcje regulacyjne moderujące vs centralne

Question 13

wskaźniki temperamentu

Answer 13

1. Cechy zachowania, na podstawie których można ludzi różnić: (cecha, właściwość, czynnik, wymiar, atrybut, typ, kategoria)
2. Względna stałość w życiu jednostki i spójność sytuacyjna
3. Biologiczne uwarunkowanie
4. Obejmuje formalny wymiar zachowania (reakcji)

Question 14

struktura osobowości (od najniższych)

Answer 14

temperament - zdolności poznawcze - charakter, motywacja, potrzeby, postawy - role społeczne, zachowanie

Question 15

tezy temperamentu

Answer 15

1. Temperament przejawia się w formalnej charakterystyce
   zachowania;
2. Cechy formalne można opisać w kategoriach energetycznych i czasowych
3. Pod względem formalnych charakterystyk zachowania, istnieją względnie stałe różnice indywidualne, które mają status cech
4. Każde zachowanie można opisać w kategoriach
   energetycznych i czasowych, toteż różnice indywidualne w temperamencie są powszechne
5. Różnice indywidualne pod względem intensywności i charakterystyki czasowej
   zachowań i reakcji występują od początku życia neonatalnego,
6. zachowanie
   wszystkich ssaków (zapewne wszystkich kręgowców) można scharakteryzować na podstawie cech, które odnoszą się do kategorii intensywności i czasu
7. temperament jest wynikiem ewolucji
   biologicznej
8. Cechy temperamentu, choć względnie stałe, podlegają w ontogenezie powolnym
   zmianom zdeterminowanym przez czynniki biologiczne i środowiskowe
9. Temperament pełni funkcję regulacyjną, która polega na modyfikacji (moderowaniu)
   wartości stymulacyjnej (energetycznej) i temporalnej zachowań i reakcji oraz sytuacji
10. Rola temperamentu w regulacji stosunków człowieka ze światem ujawnia się przede wszystkim w sytuacjach trudnych lub zachowaniach ekstremalnych

Question 16

Metafora temperamentu „parametry osiągania wysokich prędkości przez pojazd”

Answer 16

• Mierzyć w czasie.
• Brak statusu ontologicznego.
• Jest cechą ukrytą.
• Zależy od licznych układów (świece, gaźnik, kształt).
• Zależy od środowiska.
• Powtarzanie niektórych warunków prowadzi do trwałych zmian (docieranie).