Aanleiding onderzoek naar radicalisering in Nederland
Hofstadgroep (groep radicale islamitische jongeren) en de moord op Theo van Gogh.
Redenen tot zorg over de terugkeer van geradicaliseerde jongeren
- Hebben vecht- en wapenervaring
- Zijn (nog steeds) ambassadeur voor het jihadisme
- Bergen het risico over te gaan tot terrorisme daden
- Uitreizigers en terugkeerders zijn niet de-geradicaliseerd
Radicalisme
Geesteshouding: ernstige onvrede wat betreft de samenleving en een utopie hoe het anders zou kunnen.
Extremisme
Het tegenovergestelde van wat democratisch is. Betwist de gelijkheid van alle burgers en daarbij is er een specifieke groep of religie uitverkoren. Geweld is een legitiem middel om het doel te bereiken
Kenmerken radicalisering
- Proces waarin (groepen van) individuen stap voor stap hun vertrouwen verliezen in de samenleving en democratie.
- Proces dat uiteindelijk leidt tot een volledige afwijzing van de samenleving.
- Proces leidt tot extremisme als die afwijzing gepaard gaat met de bereidheid tot geweldpleging.
Doel radicalisatie
Het ontwrichten van de samenleving. Het gaat om het uitlokken van spanning tussen de bevolkingsgroepen om instabiliteit te bewerkstelligen en het uitlokken van reacties van de overheid.
Proces van delegitimering
De radicaliserende jongeren twijfelen aan de legitimiteit van de machthebbers en van de samenleving. Uiteindelijk komen ze richting een volledige afwijzing. Het proces van delegitimering is een proces van vervreemding of verwijdering van de gevestigde samenleving.
Factoren die tot radicalisering kunnen leiden op verschillende niveau’s
- Maatschappelijk niveau: internationale politiek, marginalisatie van bevolkingsgroepen.
- Groepsniveau: (inter)groepsprocessen.
- Individueel niveau: zoektocht naar zingeving en persoonlijke problemen.
Drijfveren radicaliserende jongeren
- Behoefte aan rechtvaardiging
- Behoefte aan zingeving
- Behoefte aan binding
Noodzakelijke voorwaarde radicalisering
Gebrek aan maatschappelijke verbondenheid
Stadia van radicalisering
- Vertrouwensbreuk
- Legitimiteitsconflict
- Legitimiteitscrisis
- Extremisme als eindpunt
Drie dimensies islamitische radicalisering
- Politiek: verlang naar rechtvaardiging na gevoelens van deprivatie.
- Religieus: verlang naar zingeving door het idee dat geloof bedreigd en gemarginaliseerd wordt. Zien eigen religie als superieur.
- Sociaal-cultureel: verlang naar binding na buitensluiting ervaring en samenhorigheidsgevoel en betrokkenheid willen ervaren.
Integratieparadox
Hoogopgeleide, geïntegreerde jongeren hebben hoge verwachtingen.
