Autisme (autismespectrumstoornis)
Een vroegontwikkelde aandoening, die doorgaans wordt gekenmerkt door ernstige tekortkomingen in sociale interactie, ernstige tekortkomingen in taalverwerving, een neiging om repetitive handelingen uit te voeren en een beperkte aandacht en interesse
Vooroordeel
bias
Een technische term die verwijst naar niet-willekeurige (gerichte) effecten op onderzoeksresultaten, veroorzaakt door een of meer factoren die buiten de onderzoekshypothese vallen
Vooringenomen monster
biased sample
Een subgroep van de onderzochte populatie die niet representatief is voor de populatie als geheel
Blind
In wetenschappelijk onderzoek de toestand waarin degenen die de gegevens verzamelen opzettelijk ongeïnformeerd worden gehouden over aspecten van het ontwerp van het onderzoek die hen onbewust of bewust zouden kunnen leiden tot vertekening van de resultaten
Correlatiecoëfficiënt
correlation coefficient
Een numerieke maat voor de sterkte en richting van de relatie tussen twee variabelen
Correlationeel onderzoek
correlational study
Elke wetenschappelijke studie waarin de onderzoeker twee of meer variabelen observeert of meet (zonder direct te manipuleren) om verbanden tussen de variabelen te vinden. Dergelijke onderzoeken kunnen legale verbanden identificeren, maar kunnen niet bepalen of verandering in de ene variabele de oorzaak is van verandering in een andere
Afhankelijke variabele (dependent variable)
In een experiment de variabele waarvan wordt aangenomen dat deze afhankelijk is van (wordt beïnvloed door) een andere variabele (de onafhankelijke variabele). Bij psychologische experimenten is het meestal een mate van gedrag
Beschrijvende statistieken
descriptive statistics
Wiskundige methoden voor het samenvatten van sets gegevens
Beschrijvende studie
descriptive study
Elke studie waarin de onderzoeker het gedrag van een individu of een reeks individuen beschrijft zonder systematisch de relaties tussen specifieke variabelen te onderzoeken
Dubbelblind experiment (double-blind experiment)
Een experiment waarbij zowel de waarnemer als de proefpersonen blind zijn voor de behandelingsomstandigheden van de proefpersonen
Experiment
Een onderzoeksontwerp voor het testen van hypothesen over oorzaak-gevolgrelaties, waarbij de onderzoeker één variabele (de onafhankelijke variabele) manipuleert om het effect ervan op een andere variabele (de afhankelijke variabele) te beoordelen
Veldstudie
field study
Elk wetenschappelijk onderzoek waarbij gegevens worden verzameld in een andere omgeving dan het laboratorium
Hawthorne-effect
Veranderingen in het gedrag van proefpersonen doordat ze weten dat ze worden bekeken, toegeschreven aan de speciale aandacht die ze krijgen
Hypothese
hypothesis
Een specifieke voorspelling over wat er in een onderzoeksstudie zal worden waargenomen, meestal afgeleid van een meer algemene opvatting of theorie
Onafhankelijke variabele (independent variable)
In een experiment is de voorwaarde dat de onderzoeker varieert om het effect ervan op een andere variabele (de afhankelijke variabele) te beoordelen. In de psychologie wordt verondersteld dat een bepaalde toestand van de omgeving of de fysiologie van het organisme het gedrag van het individu beïnvloedt
Inferentiële statistieken
inferential statistics
Wiskundige methoden om onderzoekers te helpen bepalen hoe zeker ze kunnen zijn in het trekken van algemene conclusies (gevolgtrekkingen) uit specifieke gegevenssets
Zelfreflectie
introspection
De persoonlijke observaties van iemands gedachten, percepties en gevoelens. Introspectie werd gebruikt in experimentele studies door Wundt en andere vroege psychologen, maar de subjectieve aard van dergelijke observaties maakte het een ongeschikte bron van wetenschappelijke gegevens
Laboratoriumonderzoek
laboratory study
Elke onderzoeksstudie waarbij de proefpersonen naar een speciaal aangewezen gebied (laboratorium) worden gebracht dat is opgezet om het vermogen van de onderzoeker om de omgeving te beheersen of gegevens te verzamelen te vergemakkelijken
Gemiddelde
mean
Het rekenkundig gemiddelde van een set scores, bepaald door de scores bij elkaar op te tellen en de som te delen door het aantal scores
Mediaan
median
De middelste score in een reeks scores die in rangorde zijn gerangschikt
Naturalistische observatie
naturalistic observation
Elke procedure voor gegevensverzameling waarbij de onderzoeker het voortdurende gedrag van proefpersonen in een natuurlijke omgeving vastlegt, zonder dat gedrag te verstoren
Observationele methode
observational method
Elke procedure voor het verzamelen van gegevens waarbij de onderzoeker direct het gedrag van interesse observeert in plaats van te vertrouwen op de zelfbeschrijvingen van proefpersonen
Waarnemer-verwachtingseffect
observer-expectancy effect
Elke vertekening in onderzoeksresultaten die voortkomt uit de wens of verwachting van de onderzoeker dat een onderwerp of een reeks onderwerpen zich op een bepaalde manier zullen gedragen
Operationele definitie (operational definition)
Iets definiëren in termen van de operaties waarmee het kan worden waargenomen en gemeten