Menslike koordinasie en die senuweestelsel Flashcards Preview

Lewenswetenskappe > Menslike koordinasie en die senuweestelsel > Flashcards

Flashcards in Menslike koordinasie en die senuweestelsel Deck (35)
Loading flashcards...
1

Waarom het Amoeba nie stelsels nodig om te koördineer nie, maar 'n kat wel?

Amoeba is 'n laer ontwikkelde dier, terwyl 'n kat meer gevorderd is en organe en stelsels ontwikkel het, wat met mekaar moet skakel.

Koöordinasie is nodig om aktiwiteite en response te beheer.

2

Noem 2 koördineringstelsels by die mens

  1. Senuweestelsel
  2. Endokriene stelsel

3

Verduidelik die verskil tussen senuwee- en chemiese koördinasie

Senuweekoördinasie:

  • vinnige reaksie
  • impulse (elektriese seine) word langs senuwees gelei 

Chemiese koördinasie:

  • stadiger reaksie soos groei en voedselvertering
  • hormone (chemiese stowwe) word deur die bloed vervoer

4

Waaruit bestaan die sentrale senuweestelsel?

Brein & Rugmurg

5

Waaruit bestaan die perifere senuweestelsel?

  • 12 paar kopsenuwees
  • 31 paar rugmurgsenuwees

6
Definieer:

Neurone

Die miljoene senuweeselle waaruit menslike senuweeweefsel opgebou is

7
Definieer:

Neuroglia

  • Bindweefsel wat tussen die neurone in die menslike senuweestelsel voorkom
  • Voed en ondersteun die neurone

8

Onderskei tussen die dendriete en aksone

Dendriete - Afferente uitlopers van neurone wat senuwee-impulse NA die selliggaam gelei 

Aksone - Efferente uitlopers van neurone wat senuwee-impulse WEG van die selliggaam gelei

9

Omskryf die 3 groepe neurone.

1) Monopolêre neurone - besit 1 uitloper wat in twee vertak, nl. een dendriet en een akson.

2) Bipolêre neurone - besit 2 uitlopers, nl. 'n dendriet en 'n akson. 

3) Multipolêre neurone - besit baie uitlopers, gewoonlik 'n aantal dendriete en 1 akson.

 

 

10

Die funksie van sensoriese neurone

Afferente neurone

Gelei senuwee-impulse vanaf die reseptore na die sentrale senuweestelsel.

11

Die funksie van motoriese neurone

Efferente neurone

Gelei senuwee-impulse vanaf die sentrale senuweestelsel na die effektore

12

Die funksie van verbindings- / interneurone

Verbind sensoriese en motoriese neurone in die sentrale senuweestelsel met mekaar

13

3 verskille tussen sensoriese en motoriese neurone

Sensoriese neuron:

  1. Monopolêr
  2. Afferent
  3. Die akson sowel as die dendriet besit 'n miëlienskede

Motoriese neuron:

  1. Multipolêr
  2. Efferent
  3. Slegs die akson besit 'n miëlienskede.

14
Definieer:

Sinaps

'n Fisiologiese (funksionele), maar nie direkte, verbinding tussen twee opeenvolgende neurone

15

Doel van die neuro-oordragstof

  • Die neuro-oordragstof word in die sinaptiese spleet vrygestel,
  • Heg vas aan die post-sinaptiese membraan
  • Genereer elektriese seine wat as senuwee-impulse na die selliggaam van die volgende neuron gelei word.

16

Hoe word daar verseker dat die senuwee-impuls altyd slegs in een rigting kan beweeg?

Die neuro-oordragstof word slegs aan die een kant van die sinaps vrygestel

17

Die funksie van die outonome senuweestelsel

Beheer alle onwillekeurige aksies in die liggaam

18

Noem 2 onderafdelings van die outonome senuweestelsel

  1. Simpatiese afdeling
  2. Parasimatiese afdeling

19

Die funksies van die Simpatiese & Parasimpatiese afdelings van die outonome senuweestelsel

  • Simpatiese afdeling:  berei die liggaam voor vir 'n noodtoestand
  • Parasimpatiese afdeling:  laat die liggaam terugkeer na normaal nadat dit deur die simpatiese afdeling gestimuleer is

20
Definieer:

Dubbele innervasie

Wanneer 'n eindorgaan deur senuweevesels van die simpatiese sowel as die parasimpatiese afdeling bedien word

21

Verduidelik die reaksies van die simpatiese afdeling t.o.v. 1) hartkloptempo, 2) velbloedvate, 3) peristalse, 4) pupilgrootte

  1. versnel hartkloptempo
  2. vernou velbloedvate
  3. verminder peristalse
  4. pupilgrootte neem toe / verwyd pupille

22

Verduidelik die reaksies van die parasimpatiese afdeling t.o.v. 1) hartkloptempo, 2) velbloedvate, 3) peristalse, 4) pupilgrootte

  1. laat hartkloptempo afneem.
  2. verwyd velbloedvate
  3. vermeerder peristalse
  4. pupilgrootte neem af / vernou pupille

23
Definieer:

Alzheimer se siekte

Alzheimer se siekte is 'n onomkeerbare, stadig erger-wordende breinsiekte

het 'n verlies aan geheue en verstandelike vermoëns tot gevolg

24

Die oorsake van Alzheimer se siekte

  • Genetiese faktore    ('n familiegeskiedenis van AS)
  • Omgewingsfaktore  (verstandelike stimulering)
  • Leefstylfaktore        (dieet, fisiese aktiwiteit en spanning)

25

Gee 7 simptome van Alzheimer se siekte

  1. Geheueverlies en verwarring neem toe
  2. Probleme met die herkenning van familie en vriende
  3. Vermoë om nuwe dinge te leer of nuwe situasies te hanteer, verminder
  4. Take met meervoudige stappe (soos aantrek) raak onmoontlik 
  5. Toenemende aggressie, geïrriteerdheid en gemoedskommelinge
  6. Spraakvermoë neem af
  7. Verlies aan liggaamsfunksies lei uiteindelik tot die dood

26

Die behandeling van Alzheimer se siekte

Volgens die kurrikulumvereistes is daar geen effektiewe behandeling vir Alzheimer se siekte nie (genesing)

Medikasie word verskaf:

  • HELP OM VERSTANDELIKE FUNKSIES TE HANDHAAF: medikasie wat neuro-oordragstowwe tussen neurone reguleer, word voorgeskryf, wat help om denkvermoë, geheue en spraakvermoë te handhaaf (slegs vir 'n tydperk effektief).
  • BEHEER VAN GEDRAGSIMPTOME: slapeloosheid, geïrriteerdheid, angstigheid en depressie word met medikasie beheer, wat die AS lyer meer gemaklik maak en sy versorging ook vergemaklik.

27

Beskryf 9 effekte van dagga op die liggaam

  1. affekteer die senuweestelsel
  2. gedragsveranderinge
  3. verslawing
  4. belemmer geheue, konsentrasie, persepsie en beweging
  5. lomerigheid
  6. verminderde koördinasie
  7. gevoel van genot, oormatige spraaksaamheid tesame met 'n onbeheersde drang om te lag
  8. veranderde sin vir tyd en ruimte
  9. erge sielkundige en geestesverseurings soos paranoia, hallusinasies, paniekaanvalle

28
Definieer:

Reseptor

'n Reseptor is 'n groep gespesialiseerde selle wat stimuli waarneem en dit in senuwee-impulse omskakel

29
Definieer:

Sinsorgaan

'n Konsentrasie van reseptore, met dieselfde funksie

30

Noem 7 stimuli wat diere waarneem

  1. Lig
  2. Klank
  3. Tas (aanraking)
  4. Temperatuur
  5. Druk
  6. Pyn
  7. Chemiese stowwe (smaak en reuk)