Sjúkdómar í Skjaldkirtli Flashcards Preview

Meinafræði > Sjúkdómar í Skjaldkirtli > Flashcards

Flashcards in Sjúkdómar í Skjaldkirtli Deck (28)
1

Orsakir thyrotoxicosis

Primer orsakir
Grave´s
hyperfunctioning adenoma / multinodular goiter
Thyroditis

Secondary orsakir
-TSH seytandi adenoma í heiladingli

2

ef það er lækkað TSH þá er sjúklingur

hyperthyroid

3

orsakir Myxedema

Hashimoto´s thyroiditis
heiladingulsbilun
Iatrogenic
joð-skortur
geislun
lyf (t.d. lithium)

4

Grave´s sjúkdómur
-einkennist af triad
-hverjir
-tengt hvaða vefjaflokki
-útlit skjaldkirtils

-thyrotoxicosis, exophthalmos, pretibial myxedema
-7x frekar á konur (20-40 ára)
-HLA-DR3
-stækkaður og blóðríkur, folliclar þéttpakkaðir

5

Grave´s meinmyndun
-örvandi sjálfsmótefni myndast:

-TSI => sest á TSH-viðtaka og örvar myndun T4/3
-LATS => örvar TSH viðtaka
-LATS-p =>Hindrar óvirkjun LATS
-TBII => hindra bindingu TSH við viðtaka, stundum örvar þetta TSH-áhrif

6

Hypothyroidsm er langoftast

primer

7

Hvað er tengt vefjaflokki HLA-DR3

Grave´s sjúkdómur

8

Cretinism

hypothyroidsm frá fæðingu
-vantar eða hann starfar ekki eðlilega
-börn slöpp og með lágan hita

9

Hashimoto´s Thyroiditis
-algengi
-hverjir

-algengasta orsök þar sem ekki er landlægur joðskortur
-miðaldra fólki og 10x oftar í kvk

10

Hashimoto´s Thyroiditis
-meinmyndun

-Thyroid-epithel frumur drepast og er skipt úr fyrir bólgufrumur og fíbrósu

-Sjálfsmótefni skemma skjaldkirtilsvef
anti-thyroglobulin antibody
anti-microsomal antibody
TSH-viðtaka antibody

11

Hvað er tengd vefjaflokki HLA-DR5

Hashimoto´s thyroiditis

12

Skemmdirnar í hashimoto´s eru taldar miðlaðar af

T-frumum
-seyta IFN-gamma sem drep epithel frumur
-örvar CD8+ sem skemma epithel frumur
-örva B-frumur sem verða plasmafrumur

13

4 aðal microskopísk atriði í Hashimoto´s

lymphocyta íferð
plasmafrumu íferð
Hürthle frumur (hrörnaðar follicular epithelfrumur)
bandvefsfrumur

14

að fá Hashimoto´s fylgja auknar líkur á því að fá:

papillary carcinoma
B-frumu lymphoma

15

Subacute thyroiditis
-hverjir
-orsök
-gangur
-hefur áhrif á starfsemi?

-allur aldur, kynjaskipting jöfn
-óþekkt, algengt að koma í kjölfar e.loftv.sýkinga (veirusýking)
-væg stækkun og verður aumur. Folliculi geta rofnað og colloid streymt út (macrophagar). Gengur yfir á 3 mán.
-NEI

16

Subacute lymphocytis thyroiditis
-hverjir
-hverjir
-gangur

-algengast í kjölfar meðgöngu (ári seinna)
-óþekkt
-fyrst hyper svo hypo
-sársaukalaus sjúkdómur

17

Reidel´s thyroiditis
-hverjir
-hvað er að gerast
-complicationir

-sjaldgjæft, gamalt fólk (oftar konur)
-truflun á starfsemi fibroblasta, mikil atrophia í folliculi.
-getur þrengt að trachea (+hæsi)

18

Goiter
-hvað er að gerast
-skiptist í

-algengt, stækkun v/ skorts á skjaldkirtilshormónum (hefur ekki áhrif á framleiðslu)

-diffuse non-toxic goiter
multinodular goiter

19

Diffuse non-toxic goiter
-hefur áhrif á framleiðslu?
-skiptist í:

-diffuse stækkun án þess að hafa áhrif á framl T4/T3
-endemic, sporadic, physiologic

Skortur á T4/3 veldur aukinni TSH seytun og þá er hyperplastic stig (fjölgun á folliculi/epithel). Síðan á endanum gefst hann upp og þá tekur við colloid involution (rýrnun á follicular frumum)

20

Multinodular goiter
-hefur áhrif á framleiðslu
-hverjir
-orsök
-hvað er í hnútunum

-algengasts orsök stækkunar, nei
-nánast allt eldra fólk
-óþekkt
-macrofolliculi, venjulegir folliculi og cystur

mikilvægt að greina frá carcinoma

21

Góðkynja æxli í skjaldkirtli
-uppruni
-hvernig hnútar
-hvað staðfestir frá illkynja

Follicular adenoma
-follicular epithelfrumur
-oftast stakur, vel afmarkaður m/ bandvefscapsúlu
-það er ekki capsular invasion og æðainvasion

22

Illkynja æxli í skjaldkirtli
-tíðni á Íslandi
-orsakir

-mjög há á Íslandi, algengara í konum
-ekki alltaf þekkt, tengt geislun, br í RET-protooncogeni)

23

Geislun (meðferð eða kjarnorkuslys) veldur hvernig krabbameini

papillary carcinoma

24

Papillary carcinoma
-algengi
-hverjir
-vöxtur
-einkennandi

-afbrigði

-langalgengasta gerð illkynja æxlis (75%)
-3x oftar í konum, oft tengt geislavirku joði meðferð
-vaxa hægt, soliter/multifocal, getur verið capsúla
-háar columnar frumur, orphan annie, psammomakorn, totumyndun

-columnar cell, tall cell, follicular variant
-nonfunctional æxli með góðar horfur (ekki seinni tvö afbrigðin)

25

Follicular carcinoma
-hverjir
-eitt eða mörg
-skiptast í:

-frekar konur og eftir miðjan aldur
-oftast soliter

-minimally invasive / widely invasive

26

munur á minimally invasive follicular carcinoma og follicular adenoma

fyrra hefur invasion í capsúlu og æðainvasion

27

Medullary carcinoma
-uppruni
-hverjir
-seytir
-orsakir

-parafollicular frumur = neuroendocrine neoplasm
-jöfn kynjadreifing
-calcitonin
-90% sporadísk en 10% með MEN

28

Anaplastic carcinoma
-hvað er
-vöxtur
-horfur

-eitt hættulegasta krabbameinið, bæði papillary og follicular geta umbreyst í það
-vex hratt út fyrir skjaldk í aðlæga vefi, þau eru oftast með drepi og blæðingum.
Spindle cell / giant cell / squamous
-90% dánir innan árs frá gr.