DCD

Question 1

DCD

Answer 1

1. developmental coordination disorder
   - te weinig herkend = te weinig gediagnosticeerd
   - 5-6% van kinderen tussen 5-11j
   - 2-3% = ernstige gevolgen in ADL & school
2. manifestatie
   - problemen stapelen op bij ouder worden
   - door hogere complexiteit omgeving bij ouder worden
   - belang vroegtijdig ingrijpen
3. comorbiditeiten = 50% hebben ook
   - ADHD
   - ADD
   - ASS

Question 2

kader van DCD

Answer 2

1. aandoening
   - neuro-ontwikkelingsstoornis
   - aantasting in hersenen
   - gebieden nog niet gekend
   - genetische bepaald
2. gevolg hersenen
   - integriteit
   - maturiteit
   - capaciteit
3. gevolg functie
   - fysiek
   - cognitief
   - emotioneel
4. gevolg ADL
   - fysiek & sociale omgeving minder exploreren
   - voorwaarde voor leren
   - gedaalde ontwikkeling van andere functies

Question 3

DCD criteria

Answer 3

1. A motorische vaardigheden onder niveau
   - verwacht via leeftijd
   - leren & uitvoeren van vaardigheden beperkt
   - rekening houden wat kind in verleden heeft gehad
   –> beperkingen ondanks mogelijkheid aanwezig was
2. B significante belemmering bij ADL
   - door motorische vaardigheid
   - invloed op school, beroep & vrije tijd
   - afh. van ernst & draagcapaciteit omgeving
   - moeilijk om vast te stellen
3. C exclusie = geen beter verklaring door andere pathologie
   - verstandelijke-ontwikkelingsstoornis
   - genetische aandoening
   - sensorieel = visus & vestibulum
   - neurologische aandoeningen
4. D begin symptomen
   - vroege ontwikkelingsperiode
   - wilt niet zeggen dat hier al diagnose moet zijn

Question 4

bevestigen van criteria

Answer 4

1. EACD
   - european academy of childhood disability
   - veranderd volgorde van bevestiging
   - D = arts = eerst context van kind & kalender leeftijd evalueren
   - C = arts = uitsluiten van mogelijke oorzaken
   - B & A = kinesitherapeut = zie verder
2. betrokken personen
   - EACD = niet altijd arts betrokken
   - nedelands richtlijnen = arts is noodzakelijk

Question 5

bevestigen van criteria A

Answer 5

1. typische kenmerken
   - houterige beweging
   - vaak vallen
   - trage uitvoering
   - onnauwkeurige uitvoering
2. vragenlijst = DCD-Q
3. test
   - M-ABC-2
   - 3-16j
   - <P5 bij subschaal
   - <P15 bij volledige schaal
   - BOT 2 is ook mogelijk

Question 6

percentiel & standaardscores

Answer 6

1. percentiel scores
   - horizontaal verdeeld = niet normale distributie
   - niet in onderzoek kunnen gebruiken
2. standaard scores
   - scores op voorhand bepaald
   - vb: IQ & VMI

Question 7

bevestigen van cirterium B

Answer 7

1. anamnese & onderzoek
   - activiteiten leeftijdsadequaat
   - invloed op ADL
2. vragenlijst = DCD-daily-Q
3. test
   - DCD-daily
   - SOS

Question 8

vragenlijsten DCD

Answer 8

1. leerkrachten
   - VMVK vragenlijst voor leekrachten over motorische vaardigheden van kleuter
   - GMO Groninger Motoriek Observatie schaal
2. ouders
   - CVO coördinatievragenlijst voor ouders
   - DCD-daily-Q
   - little DCD-Q = normering voor België
3. kind
   - CBSK competentie-belevingsschaal voor kinderen
   - CBSA voor adolescenten

Question 9

bevestigen van criterium D

Answer 9

1. jonge leeftijd
   - vaak al kwalitatief dingen te zien
   - vanaf 6m zien ouders al iets
2. diagnose op 3-5j
   - MABC niet betrouwbaar voor 5j
   - pas zekerheid bij ernstige motorische beperking als MABC < P5
   - 2x uitvoeren in 3m tijd
   - grote variatie normale motorische ontwikkeling op jonge leeftijd
3. gevolg
   - voor 5j = “mogelijke” DCD diagnose
   - echter mag na 3j wel al interventie gestart worden
   - pas op 5j echte diagnose

Question 10

IQ bij DCD

Answer 10

1. algemeen
   - geen voorwaarde
   - onderscheid DCD & verstandelijk beperking = discussie
2. gevolg
   - IQ lager dan 70
   - motorische beperkingen toeschrijven aan verstandelijke beperking
   - geen diagnose DCD mogelijk

Question 11

kaders voor evaluatie kind

Answer 11

1. gebruik van 2 kaders
   - ICF
   - dynamische systeemvisie op motorische controle
   - integratie van beide
2. ICF
   - sinds 2007 ICF-CY = ICF for children & youth
   - therapie gericht op activiteit & participatie
3. dynamische systeemvisie
   - voor activiteiten die beperkt zijn
   - evaluatie interactie individu, taak & omgeving
   - ook bepaald door tijd & leeftijd

Question 12

evaluatie van het kind

Answer 12

1. onderzoek & anamnese
   - thuis & gezin
   - telefonisch/vragenlisjt naar school
   - vrijetijd
2. activiteiten
   - ADL = zelfredzaamheid, schrijven, …
   - vragenlijsten
   - foto-interview voor kind zelf

Question 13

evaluatie van motoriek

Answer 13

1. algemeen
   - mijlpalen
   - basis motorische vaardigheden
   - gespecialiseerde vaardigheden
   - bepaalt geen doelen van therapie!
2. algemene tests
   - M-ABC-2 = diagnose
   - PDMS-2
   - Beery VMI
   - BOT-2
3. specifieke tests
   - DCD-daily
   - WRITIC writing readiness inventory tool in context
   - SOS-2VL

Question 14

onderzoek van functies

Answer 14

1. algemeen
   - enkel indien onderliggend probleem voor activiteiten zijn
   - grote heterogeniteit = belang van specifieke beperking in kaart brengen
   - testen selecten afh van hypothese
2. heterogene aandoening
   - vooral fijne motoriek
   - vooral grove motoriek
   - zowel fijne & grove motoriek
   - vooral balans
3. meest voorkomend
   - hypotonie
   - coördinatie
   - evenwicht

Question 15

algemeen therapie

Answer 15

1. interventie
   - geen genezing
   - stimuleren van motorische ontwikkeling
   - pedagogische & pyschologische zorg van kind
2. type interventie
   - taakgericht beter dan proces gericht
   - procesgericht = aanpak van onderliggende pathologie
   - taak gericht = aanpak van beperkte taken
3. individueel
   - individuele behandeling niet altijd noodzakelijk
   - indivdueel extra ondersteuning wel

Question 16

toenemen van klachten doorheen leeftijd

Answer 16

1. algemeen
   - toenemde complexiteit
   - hogere invloed op pyschisch welzijn
   - leidt tot secundaire problemen
   - kind goed doen voelen = eerste doel
2. aanpak
   - bespreken van DCD met kind = boekjes op kinder maat
   - realistisch zelfbeeld vormen
   - leren omgaan met motorische beperkingen = coping + compensaties
3. psychomotoriek
   - goed doen voelen door beweging
   - veel succes ervaringen

Question 17

omgaan met ouders

Answer 17

1. onderzoek
   - waarover bezorgd
   - hoe vergelijking met andere kinderen
   - hoe zij motorische problemen kaderen
   - draagkracht in kaart brengen
2. oudertraining
   - informeren = beter plaatsen van diagnose
   - kind ondersteunen in zelf beter te plaatsen
   - cognitieve leerstrategiën
3. buiten kine interventie
   - vaak bij DCD doorverwijzing nodig
   - vaak coaching & motivatie van omgeving nodig
   - maatrelen samen met school op stellen
   - tips compensaties & hobby’s
   - afhankelijk van draagkracht omgeving

Question 18

procesgerichte interventie

Answer 18

1. algemeen
   - verleden = geen significant resultaat
   - gericht op functies ICF
   - vermoeden van motorische beperking aan grondslag van cogntieve beperking
   –> hoop op verbetering motoriek ≈schoolprestatie
2. SIT sensory integration therapy
   - doel = leer & gedragsstoornissen behandelen
   - organisatie van sensorisch informatie in brein
   - gaan uit van neuraal verband sensoriek & cogntie
3. psychomotorische therapie

Question 19

pyschomotorische therapie

Answer 19

1. concepten
   - perceptueel motorische programma’s
   - Vojta
   - Domann-Delcato
   - Vallaey & Vandroemme
   - Hendrickstherapie
   - Meskner
   - MOVE
   - Braingym
   - Bodymap
   - RIP reflex inhibiting patterning
   - RIT reflex integratie therapie
   - Bobath-NDT passieve vorm
2. inhoud
   - geen evidentie
   - werken ook met sensomotorische programma’s
3. hedendaagse interpretatie psychomotoriek
   - overkoepelende term
   - revalidatie kidneren leer & ontwikkelingsstoornissen

Question 20

modellen voor DCD

Answer 20

1. opties
   - in kaart brengen wat sterkte punten zijn = hier gebruik van maken
   - rekening houden met IQ
   - of kind openstaat voor groepstherapie
2. principes met evidentie
   - goal-plan-do-check methode = interventie afstellen afh van kind
   - taak-specifieke training = subtaken
   - NTT neuromotor task training
   - CO-OP cognitive orientation to daily occupational performance
   - motor imagery training = promising

Question 21

CO-OP

Answer 21

1. cognitive orientation to daily occupational performance
   - cognitieve vaardigheden gebruiken voor motoriek te verbeteren
   - compensatie voor slechte automatisatie
2. indicatie
   - CP
   - DCD
   - voor geen intelectuele beperkingen
   - niet aangeraden als standaard therapie
3. 3 doelen
   - verhogen functionaliteit
   - zelf-gegenereerde cognitieve strategieën aanleren
   - generalisatie & transfer naar nieuwe situaties & activiteiten promoten

Question 22

CO-OP inhoud

Answer 22

1. vaste structuur
   - 12x1u
   - individueel
   - aanwezigheid van ouders
   - 3 vaardigheden aanleren
2. modellen binnen COOP
   - GPDC goal plan do check
   - DPA dynamic performance analysis
   - guided discovery

Question 23

goal plan do check

Answer 23

1. algemeen
   - cognitieve leerstrategie
   - think aloud-programma
   - methode van Meichenbaum
2. onderdelen
   - doel indentificeren = wat moet ik doen
   - plan ontwikkelen = hoe ga ik dit doen
   - plan uitvoeren & evalueren
3. toepassen
   - hoe staat dit gewricht tijdens deze beweging
   - probeer eens wat het beste is voor jou
   - keuze tussen 2 mogelijkheden

Question 24

andere modellen binnen COOP

Answer 24

1. DPA dynamic performance analysis
   - process analyze van uitgevoerde taak
   - problemen in uitvoering detecteren
2. guided discovery
   - mogelijke alternatieven uitproberen = trail & error
   - adhv. vraagstelling relevante & irrelevante aspecten aanduiden
   - expliciete vorm van leren
3. reflectieve vragen stellen
   - leren probleem oplossend denken
   - nadenken elke stap uitvoering
   - wat gebeurt er tijdens uitvoering van taak
   - eigen strategien identificeren voor uitvoering verbeteren

Question 25

effect van COOP

Answer 25

1. specifiek probleem 2. ontdekken van zelfbedachte trucjes - onder begleiding van therapeut - kennis over persoon, activiteit & omgeving 3. stijging motorische vaardigheid 4. stijging van planning 5. toepassing in verschillende situaties 6. betere participatie

Question 26

toepassen van COOP

Answer 26

1. voorwaarden - voldoende taalvaardig & cognitieve mogelijkheden - voldoende aandacht & interactie met suggesties therapeut - voldoende potentie voor uitvoering gekozen mogelijkheden 1. ouders - wordt verwacht dat sessies bijwonen = moeilijk door 12 sessies - hoger succes indien betrokken - implementen ADL = maken generalisatie & transfer mogelijk - huiswerk oefeningen = evaluatie bij volgende sessie 1. nadelen - expliciet leren - geen rekening fases van motorisch leerproces = vooral bruikbaar eerste fase

Question 27

NTT

Answer 27

1. algemeen - geheel van principes motorisch leren - onderling afwegen 2. principes - manier van instructies - demonstratie geven - opbouw van oefenreeksen

Question 28

toepassen NTT

Answer 28

1. beginfase = zoals COOP - hulpvraag kinderen & ouders in kaart = hogere autonomie - taakanalyse 2. uitvoering taakanalyze - DPA - bijkomend linken met functies = verder onderzoeken 1. interventie - cognitieve leerstrategiën = expliciet leren in cognitieve fase - vooral overmaat van impliciet leren = associatieve & autonome leerfase - associatieve fase = focus op herhalingen & precisie - autonome fase = focus op verschillende omgevingen 3. foutloos leren - indien expliciet leren negatief effect heeft - moeilijkheidsgraad langzaam

Question 29

vergelijking COOP & NTT

Answer 29

1. gemeenschappelijke kenmerken NTT - keuze van doelstellingen door kind = 3 - opdelen in kleine stappen - bevat goal, plan, do & check methode - ouders betrekken 1. verschil met NTT - NTT = meer impliciet - didactische principes - attributie stijl herkenen & beïnvloeden - werken vanuit ABC voor motivatie

Question 30

tips tijdens interventie

Answer 30

1. video's - uitvoering van zichzelf bij taak - eigen demonstratie van taak - vergelijken & uitleg geven 1. taak analyse - aan kind tonen van elementen van wat fout gaat - oefenen van specifieke subtaken - voor elke subtaak = probleem-oplossend denken door kind

Question 31

training van andere

Answer 31

1. sport - niet goed in = vermijden - viceuze cirkel - zoeken naar gepaste sport(club) 1. balans - level B evidentie - actieve video games 2. handshrift - eerst op handshirift werken - indien echt niet mogelijk = overschakelen naar toetsenbord

Question 32

impliciet vs expliciet leren

Answer 32

1. impliciet - onbewust - geen verbale kennis - geen belasting werkgeheugen - zoveel mogelijk toepassen maar niet mogelijk voor alles - vb: zeggen met voeten samen springen maar bal tussen steken 1. expliciet - bewust - verbale kennis - belasting werkgeheugen

Question 33

evaluatie van therapie

Answer 33

1. algemeen - kinderen evalueren altijd door ontwikkeling - onderscheid met therapie maken - ook zorgen dat doelen op kortere termijn zijn 1. goal attainment scale - goede manier van evaluatie - andere kunnen ook 1. gestandaardiseerde tests - te grote standaard fout - spontane ontwikkeling is onbekend --> grotere afwijking bij toenemde leeftijd - niet specifiek voor geoefende taak

Question 34

SOS2

Answer 34

1. Systematische opsporing schrijfproblematiek - 2-6e leerjaar - standaardtekst overschrijven op ongelinieerd blad tijdens 5 min - beoordeling op kwaliteit & snelheid = aantal letters 3. schrijfkwaliteit = 7 criteria - lettergrootte - onregelmatigheid in lettergrootte - lettervorm - vloeiendheid - overgangen - woordspaties - regelverloop = volgen van denkbeeldige lijn 2. scoring - 14 punten op kwaltieit - voor kwaliteit, kwantiteit & totaal percentiel scores

Question 35

schrijven in school systeem

Answer 35

1. 2-3e kleuterklas - voorbereidend schrijven - grafomotoriek = schrijfpatronen & houding 1. 1-2e leerjaar - aanvankelijk schrijven - leren van vormen letters & verbindingen - laag tempo 1. na 2e leerjaar = voortgezet schrijven - automatisatie & hoger tempo - niet meer nadenken over vorm maar inhoud - verdwijnen van schoonschrift = persoonlijk handschrift

Question 36

schrijven ICF

Answer 36

1. functies = voorwaarden voor schrijven - in hand manipulaties - schrijfhouding - voorkeurshand - bewegingen 1. activiteiten - drukletters = 3e kleuterklas - schrijfpatronen = krullen = 3e kleuterklas - krulletters = 1e leerjaar - hoofdletters = 2e leerjaar - woorden & zinnen 1. participatie - tekst met inhoud schrijven - hoofdletters niet belangerijk = indien niet lukken gewoon drukletters gebruiken

Question 37

bewegingen & voorkeurshand

Answer 37

1. voorkeurshand = vaak moeilijk bij zwakke motoriek 1. bewegingen - insciprtie bewegingen = letters vormen met vingers - kleine progressie = polsbewegingen voor meerdere letters - grote progressie = abductie/exorotatie in arm voor zinnen 1. toepassen - sequentieel = apparte bewegingen - vaak ook samen = moeilijke coördinatie

Question 38

pengreep bij schrijfhouding

Answer 38

1. volledige pengreep - open webspace - 2-deling van hand - top van duim & wijsvinger - laatste kootje van middelvinger - stabilisatie met andere 2 vingers 1. variatie - 2/3 volwassenen andere houding ≈ manier van letters schrijven - gebruik van meer vingers = tot alle 5 gebruiken - duim over pen = laterale 3 vinger-greep 1. minimale voorwaarde voor pengreep - dynamische pengreep - beweging met vingers in alle richtingen mogelijk

Question 39

2-deling van hand

Answer 39

1. inhoud - 3 vingers voor pen = beweging - 2 vingers voor stabilisatie - moet aanwezig zijn voor begin met schrijven 1. knippen - zelfde functies van vingers - indien kind met volledige hand open/toe beweegt --> eerst dit inoefenen

Question 40

hand schrijfhouding

Answer 40

1. hand onder lijn van schrijven - meestal onder deze manier - bijna altijd rechts handig - pols in 30° DF & pronatie = meest efficiënt 1. hand oven lijn van schrijven - meer bij links handigen - sterke PF & supinatie - krampen bij lang schrijven 1. blad - altijd licht scheef op tafel - ondersteund natuurlijke DF - stabiliseren met andere hand

Question 41

rest van lichaam schrijfhouding

Answer 41

1. pols & onderarm - gesteund - indien niet = stukje karton als skateboard gebruiken --> moet tussen tafel blijven & gaat mee met pols - elleboog net van tafel 1. algemene houding - niet veel belang - enkel indien kinderen veel problemen hebben met schrijven - indien hypotonie = extra steun wel toestaan

Question 42

in hand manipulaties

Answer 42

1. types - rotaties - shift = duim schuift tov. vingers - translatie = opnemen van voorwerpen & naar handpalm brengen - stabilisatie = voorwerp in handpalm houdn 1. oppakken van pen - oppakken in pincet greep - correct positioneren = jonge kinderen met andere hand --> matuur = middelvinger - dan shift voor juiste hoogte

Question 43

aanleren van schrijven kleuterklas

Answer 43

1. schrijfpatronen - krullen tekenen - niet over stippenlijnen = niet nadenken over eigen vorm - niet over hele blad = nooit bij schrijfen --> kinderen met slechte motoriek hebben juist probleem van alles te dicht op elkaar te zetten 1. betere oefening krullen - zelf 3 krullen tekenen - vinger er tussen houden - indien te moeilijk = lusjes maken rond 3 puntjes & tussen lijntjes

Question 44

aanleren van schrijven lagere school

Answer 44

1. vorm van letters - expliciet - met stappen plannetjes & pijlen - zorgt voor veel moeite DCD 1. 4 lijntjes - huisje met woonkamer, zolder & kelder - romp letters = tussen middelste - lus & stok letters 1. problemen - letters die opelkaar lijken = samen aanleren - onnauwkeurigheid = lijnen dikker maken = meer succes ervaringen

Question 45

impliciet schrijven aanleren

Answer 45

1. blad ligt niet schuin = onderlegger schuinleggen 2. pols niet op tafel = skateboard 3. teveel druk = zacht muismat onder blad 4. slechte 3punts greep = speciaal gevormende pen

Question 46

andere manier van schrijven aanleren

Answer 46

1. opwarming - manipulaties van pen in hand - alle richtingen met vingers 1. eerste keer uitvoeren = groot - in zandbak - op groot wit bord - op tablet = spelletje 1. cognitieve fase - van expliciet naar impliciet - afbouwen van instructies - van blocked practice naar at random practice 1. associatieve fase = schrijfkilometers maken - at random practice = herhalen van letter maar - verschillende kleuren - groter -> kleindere & variatie - zonder zolder & kelderlijnen - verbinden met andere letters

Question 47

doelen voor schrijven

Answer 47

1. binnen 2w correcte potlood draaien tussen vingers 2. binnen 4w correcte schrijfhouding & vorming van letters 2. binnen 6w cirkels zuiver vanuit incriptie bewegingen 3. binnen 8w correct letters verbinden 3. binnen 3m schrijftaken in de klas meedoen