Układ pokarmowy cz. I - jama ustna i ślinianki Flashcards Preview

Histologia > Układ pokarmowy cz. I - jama ustna i ślinianki > Flashcards

Flashcards in Układ pokarmowy cz. I - jama ustna i ślinianki Deck (56):
1

Z czego składa się błona śluzowa?

-nabłonek
-blaszka właściwa

2

Co umożliwia błona podśluzowa?

umożliwia ruchomość blaszki właściwej względem podłoża

3

Czerwień wargowa:

-cienki naskórek, częściowo bez warstwy ziarnistej
-brak tworów skórnych
-podnabłonkowe naczynia krwionośne

4

Błona śluzowa jamy ustnej:

-nabłonek wielowarstwowy płaski nierogowaciejący lub rogowaciejący
-blaszka właściwa - warstwa brodawkowa i siateczkowata
-błona podśluzowa (niekiedy również blaszka właściwa) zawiera małe gruczoły ślinowe (wargowe, policzkowe, podniebienne, językowe)

5

Jakie wyróżniamy obszary błony śluzowej jamy ustnej?

1. obszar uczestniczący w procesie żucia (dziąsła, podniebienie twarde, górna powierzchnia języka):
-nabłonek rogowacięjący
-brak błony podśluzowej
-bardziej wytrzymały na obciążenia mechaniczne
2. pozostałe obszary (wyścielające)
-nabłonek nierogowaciejący
-obecna błona podśluzowa

6

Nabłonek wyścielający jamę ustną rogowaciejący:

-podobny do naskórka
-brak warstwy jasnej
-cienka warstwa zrogowaciała
-niekiedy parakretynizacja (w komórkach warstwy zrogowaciałej obecne jądra, brak warstwy ziarnistej)
-obecne melanocyty, komórki Langerhansta i komórki Merkla
-szybka odnowa (5-8 dni)

7

Nabłonek wyścielający jamę ustną nierogowaciejący:

-wszystkie komórki są żywe
-mniej filamentów pośrednich
-brak białek i lipidów związanych z procesem rogowacenia (większa przepuszczalność)
-warstwy: podstawna, kolczysta, powierzchowna
-obecne melanocyty, komórki Langerhansta i komórki Merkla
-szybka odnowa (5-8 dni)

8

Elementy zmineralizowane zęba:

-szkliwo
-zębina
-cement

9

Elementy niezmineralizowane zęba:

-miazga zęba
-ozębna

10

Z czego składa się szkliwo?

-96% składników mineralnych (kryształy hydroksyapatytów - HA)
-glikoproteidy (enameliny)

Jednostki strukturalne: pryzmaty szkliwne.

Szkliwo to najtwardsza tkanka w organizmie.

11

Z czego składa się zębina?

-70% składników mineralnych (HA)
-włókna kolagenowe (typ I)
-substancja podstawowa
-kanaliki zębinowe zawierające:
⟩wypustki odontoblastów (komórek zlokalizowanych w miazdze)
⟩niezmielinizowane (bezosłonkowe) włókna nerwowe

12

Z czego składa się cement?

-60% składników mineralnych (HA)
-włókna kolaganowe (typ I)
-substancja podstawowa

Cement bezkomórkowy: wyłącznie substancja międzykomórkowa

Cement komórkowy: jamki i kanaliki zawierające ciała komórkowe i wypustki komórek - cementocytów (budowa najbardziej zbliżona do kości)

13

Z czego składa się miazga zęba?

-bogatokomórkowa tkanka łączna galaretowata
-warstwa odontoblastów na granicy z zębiną
-naczynia krwionośne
-włókna nerwowe

14

Co to jest ozębna?

Jest to "aparat więzadłowy" zęba: grube pędzki włókien kolagenowych łączące cement z kością zębodołu, pomiędzy nimi tkanka łączna wiotka z naczyniami, włóknami nerwowymi i ciałkami Ruffiniego.

15

Co się znajduje w rdzeniu języka?

mięśnie szkieletowe

16

Jak zbudowana jest powierzchnia dolna języka?

-cienka błona śluzowa
-sploty naczyniowe

17

Jak zbudowana jest powierzchnia górna języka?

-brodawki (uwypuklenia błony śluzowej)
-brak błony podśluzowej

18

Jakie typy brodawek występują na języku?

1. mechaniczne
-nitkowate
2. zmysłowe (z kubkami smakowymi)
-grzybowate
-liściaste
-okolone

19

Co to jest brodawka pierwotna?

uwypuklenie błony sluzowej

20

Co to są brodawki wtórne?

wpuklenia blaszki właściwej w obręb nabłonka

21

Brodawki nitkowate:

-najliczniejsze (90%)
-ostro zakończone
-pokryte rogowaciejącym nabłonkiem
-brak kubków smakowych
-nadają powierzchni języka szorstkość

22

Brodawki grzybowate:

-rozszerzona część górna
-pokryte nierogowaciejącym lub słabo rogowaciejącym nabłonkiem
-na górnej powierzchni kilka kubków smakowych
-leżą pomiędzy brodawkami nitkowatymi

23

Brodawki liściaste:

-kształt fałdów zlokalizowanych na brzegach tylnej części języka
-pokryte nierogowaciejącym nabłonkiem
-trzy regularne brodawki wtórne
-w nabłonku bocznych powierzchni liczne kubki smakowe
-u człowieka z wiekiem zanikają

24

Brodawki okolone:

-największe
-otoczone głębokim rowkiem okołobrodawkowym
-pokryte nierogowaciejącym lub słabo rogowaciejącym nabłonkiem
-na górnej powierzchni liczne brodawki wtórne
-na bocznych powierzchniach liczne kubki smakowe
-lokalizacja: na granicy trzonu i korzenia języka

25

Co to są gruczoły językowe tylne (von Ebnera) i gdzie się znajdują?

-złożone gruczoły surowicze
-leżą głęboko, między mięśniami języka
-przewody uchodzą do towka okołobrodawkowego
-produkują lipazę
-oczyszczają i opłukują powierzchnię kubków smakowych

26

Kubek smakowy:

Jest tobeczułkowata grupa walcowatych komórek nabłonkowych wmontowana w otaczający nabłonek wielowarstwowy płaski.

Pojedyncze kubki występują również w nabłonku podniebienia i gardła.

27

Co wchodzi w skład kubka smakowego?

-komórki podstawne (macierzyste)
-komórki zmysłowe typu 1, 2, 3
-zakończenia nerwowe

28

Komórki typu 1 kubka smakowego:

-stanowią 60% komórek zmysłowych.
-ciemna cytoplazma
-ziarna wydzielnicze

29

Komórki typu 2 kubka smakowego:

-jasna cytoplazma
-mikrokosmki
-siateczka gładka
-pojedyncze pęcherzyki zawierające neuroprzekaźnik (ATP)

30

Komórki typu 3 kubka smakowego:

-ciemna cytoplazma
-grube wypustki szczytowe
-liczniejsze pęcherzyki zawierające neuroprzekaźnik (ATP)
-kontakt z zakończeniami nerwowymi

31

Jak przebiega rozwój i różnicowanie komórek kubka?

komórka podstawna → typ 1 → typ 2 → typ 3

32

Jak działa kubek smakowy?

1. Związki chemiczne zawarte w pokarmie wiążą się z receptorami obecnymi w błonie komórkowej pokrywającej mikrokosmki/wypustki.

2. Następuje otwarcie/zamknięcie kanałów jonowych lub aktywacja białek G - aktywacja komórek zmysłowych (otwarcie kanałów wapniowych, wzrost poziomu Ca)

3. Komórki typu 3 i 2 uwalniają neuroprzekaźnik z pęcherzyków (egzocytoza).

4. Następuje wzbudzenie sygnału we włóknie nerwowym i jego przekazanie do CSN.

33

Jakie smaki rozróżnia kubek smakowy?

Smaki:
-słony,
-kwaśny,
-gorzki,
-słodki,
-umami (glutaminian)

Jedna komórka - jeden smak
Jeden kubek - wszystkie smaki

34

Receptory smakowe:

-smak słony: kanały sodowe SS
-smak kwaśny: kanały kationowe aktywowane przez H+ KK
-smak słodki, gorzki i umami: receptory związane z białkami G (wolniejsze działanie)

35

Wymień główne składniki śliny:

→woda
→jony: K, Cl, Na, HCO3-, rodanki

→enzymy
-amylaza ślinowa
-lipaza
-peroksydaza
-kalikreiny
→białka antybakteryjne
-lizozym
-laktoferyna
-histatyna
-cystatyna
-białka bogate w prolinę
-IgA
→czynniki wzrostowe (EGF)
→śluz (glikoproteidy bardzo bogate w cukrowce)

36

Jaką budowę mają ślinianki?

Zrazikową

37

Z czego zbudowane są ślinianki?

-odcinki wydzielnicze (pęcherzyki surowicze, cewki śluzowe)
-przewody wyprowadzające

38

Jak zbudowany jest pęcherzyk surowiczy?

→ komórki wydzielnicze (surowicze = produkujące białka)
-piramidowe, zasadochłonne
-kuliste jądra komórkowe
-szorstka siateczka, aparat Golgiego, ziarna wydzielnicze
-kanaliki międzykomórkowe
→ komórki mioepitelialne
→ blaszka podstawna

39

Co produkuje pęcherzyk surowiczy?

Komórki surowicze produkują prawie wszystkie białka obecne w ślinie i wydzielają IgA.

Wydzielina surowicza (wodnista): woda, jony, białka

40

Jak zbudowana jest cewka śluzowa?

→ komórki wydzielnicze śluzowe
-przypodstawnie spłaszczone jądra
-aparat Golgiego
-siateczka szorstka
-ziarna wydzielnicze (słabo się barwią)
→ komórki wydzielnicze surowicze (półksiężyc surowiczy)
→ komórki mioepitelialne
→ blaszka podstawna

41

Co produkuje cewka śluzowa?

Wydzielinę śluzową (gęstą, lepką):
-woda
-jony
-mucyny (glikoproteidy o znacznej zawartości cukrowców)

42

Co to jest półksiężyc surowiczy?

"czapeczka" z komórek surowiczych na końcu cewki śluzowej

43

Co produkuje półksiężyc surowiczy?

Produkuje białka. M.in. lizozym i EGF.

44

Jakie przewody wyprowadzające znajdują w śliniankach?

-wstawka
-przewód prążkowany
-przewód międzyzrazikowy
-przewód główny

45

Jakie przewody wyprowadzające znajdują się wewnątrz zrazika w śliniankach?

-wstawka
-przewód prążkowany

46

Jakie przewody wyprowadzające znajdują się w tkance łącznej między zrazikami w śliniankach?

-przewód międzyzrazikowy
-przewód główny

47

Co to jest wstawka i jaka jest jej funkcja?

-nabłonek jednowarstwowy sześcienny
-wymiana jonów Cl/HCO3
-produkcja laktoferyny, lizozymu i EGF

48

Jaki nabłonek występuje we wstawce?

jednowarstwowy sześcienny

49

Co to jest przewód prążkowany i jaka jest jego funkcja?

-nabłonek jednowarstwowy walcowaty
-prążkowanie przypodstawne
-wymiana jonów Na/k, Cl/HCO3
-wydzielanie jonów metali ciężkich, jonów rodankowych i IgA
-produkcja laktoferyny, kalikrein i EGF

50

Jaki nabłonek występuje w przewodzie prążkowanym?

jednowarstwowy walcowaty

51

Jaki nabłonek występuje w przewodzie międzyzrazikowym?

jednowarstwowy walcowaty → wielorzędowy

52

Jaki nabłonek występuje w przewodzie głównym?

wielorzędowy → wielowarstwowy walcowaty → wielowarstwowy płaski (ujście)

53

Scharakteryzuj śliniankę przyuszną

-surowicza (tylko pęcherzyki surowicze)
-długie wstawki
-nieliczne grupy adipocytów

54

Scharakteryzuj śliniankę podjęzykową

-mieszana ze znaczną przewagą komponenty śluzowej (tylko cewki śluzowe)
-słabo rozwinięte półksiężyce surowicze
-w przewodach prążkowanych najsłabsze prążkowanie lub jego brak

55

Scharakteryzuj śliniankę podżuchwową

-mieszana z przewagą komponenty surowiczej (80% pęcherzyki surowicze, 20% cewki śluzowe)
-dobrze rozwinięte półksiężyce surowicze
-długie przewody prążkowane
-wysepki tkanki tłuszczowej (zwiększają się z wiekiem)

56

Scharakteryzuj małe gruczoły ślinowe + przykłady + położenie

-złożone
-nieotoczone torebką, przeważnie brak zrazikowej budowy
-surowicze, śluzowe, mieszane
-zlokalizowane w błonie podśluzowej jamy ustnej, rzadziej w blaszce właściwej
-wstawki → przewody wyprowadzające (nabłonek jednowarstwowy walcowaty)

gruczoły von Ebnera - surowicze
pozostałe gruczoły językowe i gruczoły podniebienne - śluzowe
gruczoły wargowe i policzkowe - mieszane