Opioidy Teoria

Question 1

Historyczne leki przeciwbólowe

Answer 1

1. Pochodne opium, wyciągu z maku lekarskiego (Papaver somniferum)
2. Znane juz w III w. p.n.e.
3. Opium zawiera ok 40 rożnych alkaloidow -> najważniejsze 2 rodzaje:
   1) pochodne fenantrenu
   
   1. Morfina
   2. Kodeina
      2) pochodne izochinoliny
   3. Papaweryna

Question 2

Układ endogennych opioidow

Answer 2

1. β-endorfina (31aa)-> z POMC (prooopiomelanokortyny)
2. Dynorfina (13aa)-> stosunkowe selektywne wobec receptorow kappa
3. Met-enkefalina i leu-enkefalina (pentapeptydy)-> kończą sie odpowiednio metioniną i leucyną

Question 3

Receptory opioidowe

Answer 3

1. Receptory opioidowe pod względem działania analgetycznego
   μ (mi) > κ (kappa) > δ (delta)
2. Sa tez receptory nocyceptyny/orfaniny FQ (N/OFQ)-> nie reagują z opioidami ale homologia w sekwencji
3. Tez receptor typu σ (sigma) -> halucynogenne działanie niektórych substancji
4. Siedem fragmentów przezblonowych,

Question 4

Pobudzenie receptorów opioidowych

Answer 4

1. Związane z białkiem Gi
2. Podjednostka Gαi hamuje CA, a Gβγ hamuje:
   - > wejście jonów wapnia do komórki -> zahamowanie egzocytozy i
   - > aktywację wypływu K+ na zewnątrz komórki -> hiperpolaryzacja
3. W efekcie ↓ wydzielania neuroprzekaźników w zakończeniach presynaptycznych neuronów aferentnych czuciowych w rogach tylnych rdzenia kręgowego

Question 5

Różnica między agonistą mieszanym i częściowym

Answer 5

1. Częściowy -> aktywuje receptory opioidowe, ale z mniejszą siłą
2. Mieszani -> są agonistami niektórych typów receptorów, a innych antagonistami

Question 6

Na jakie układy działają opioidy?

Answer 6

1. CNS i ObUN
2. Sercowo-naczyniowy
3. Pokarmowy
4. Moczowo-płciowy
5. Hormonalny
6. Immunologiczny
7. Skore

Question 7

Efekty działania opioidow na układ nerwowy

Answer 7

1. Przeciwbólowy
2. Euforyzujacy (u części dysforia-> ↓ nastroju, wyolbrzymianie bodźców-> najprawdopodobnie uwarunkowana genetycznie)
3. Przeciwkaszlowy
4. Zwężenie źrenicy -> charakterystyczne przy zatruciach, szpilkowate źrenice
5. Depresja ośrodka oddechowego (powikłanie przy zatruciu)
6. Efekt uspokajający i nasenny

Question 8

Efekty działania opioidow na układ sercowo-naczyniowy

Answer 8

1. Rozszerzenie naczyń, w tym wieńcowych (bo ↑ uwalniania histaminy)
2. ↓ BP
3. ↓ zapotrzebowania mięśnia sercowego na tlen (korzystne w zawale)

Question 9

Efekty działania opioidow na układ pokarmowy

Answer 9

1. Nudności i wymioty (podrażnienie dna komory IV)
2. Zaparcia (↑ napięcia mięśniówki gładkiej jelit)
3. ↑ napięcia zwieracza banki wątrobowo-trzustkowej
4. ↑ ciśnienia żółci w pęcherzyku żółciowym

Question 10

Efekty działania opioidow na układ moczowo-płciowy

Answer 10

1. Retencja moczu -> ↑ napięcia zwieraczy

2. Przedłużenie porodu

Question 11

Efekty działania opioidow na układ hormonalny i immunologiczny

Answer 11

1. ↓ wydzielania LH -> ↓ owulacji, ↓ płodności
2. Stymulacja wydzielania ADH i PRL
3. ↓ funkcji komórek NK

Question 12

Efekty skórne opioidow

Answer 12

-> związane ze ↑ uwalniania histaminy z mastocytow

1. Zaczerwienienie skory
2. Świąd
3. Wysypka

Question 13

Opioidy -> kiedy stosować ostrożnie

Answer 13

1. Choroby wątroby -> wszystkie sa metabolizowane w wątrobie
2. Zaburzenia czynności nerek -> moze towarzyszyć ↑ stężenia w osoczu
3. Zaburzenia oddechowe (np. rozedma, kifoskolioza, sercem płucnym)
4. Ciężka otyłość
5. Urazy głowy i czaszki-> mogą powodować ↑ciśnienia śródczaszkowego przez nasilenie depresji oddechowej (należy wtedy wentylować mechanicznie)
6. Astma -> mogą wyzwolić atak
7. Pacjenci ze zmniejszona obj krwi-> wrażliwi na działanie naczyniorozkurczowe

Question 14

Morfina działanie

Answer 14

1. Naturalny alkaloid opium

2. Czysty pełny agonista opioidowy

Question 15

Morfina farmakokinetyka

Answer 15

1. Ulega glukuronidacji-> powstaje czynny metabolit (6-glukuronian morfiny) -> o silniejszym i dłuższym działaniu

Question 16

Morfina drogi podania

Answer 16

1. Doustna (wymaga stosowania co 4h)
2. Parenteralna
   3, Plastry naskórne o przedłużonym uwalnianiu (wystarczają na 12h)

Question 17

Morfina zastosowanie

Answer 17

• > lek z wyboru do kontroli bólu w:
  1. Poważnych urazach
  2. Zawale mięśnia sercowego
  3. Chorobie nowotworowej

Question 18

Heroina

Answer 18

1. Diacetylomorfina
2. Niepolarna -> szybciej przechodzi przez BBB
3. W niektórych krajach dopuszczona do użytku

Question 19

Hydromorfon

Answer 19

1. Podobny do morfiny -> uwodorniony keton powstawały z morfiny
2. Czysty agonista receptorów opioidowych

Question 20

Hydromorfon farmakokinetyka

Answer 20

1. Często podawany dożylnie
2. Bardziej rozpuszczalny w tłuszczach niz morfina-> szybszy początek działania
3. Kilkakrotnie silniejszy niz morfina

Question 21

Dihydrokodeina

Answer 21

1. Opioid półsyntetyczny

2. Silne działanie przeciwbólowe

Question 22

Oksykodon

Answer 22

1. Opioid półsyntetyczny

2. Nieco słabsze działanie przeciwbólowe -> często stosowany z NSAIDs lub paracetamolem

Question 23

Petydyna działanie

Answer 23

1. Syntetyczny opioid
2. Ma komponentę cholinolityczną
3. Nie wykazuje efektów przeciwkaszlowych i słabiej kurczy mięśniówkę gładka -> bezpieczniejszy podczas porodu i schorzeń dróg żółciowych
4. Rzadziej wywołuje zaparcia
5. Nie powoduje skurczu źrenicy

Question 24

Petydyna uwagi kliniczne

Answer 24

1, Czas działania krótszy niz morfiny
2, Najlepszy w leczeniu ostrych dolegliwości bólowych
3. Metabolizm do toksycznej Norpetydyny-> NIE powinna byc stosowana przez długi czas ani w powtarzających sie dawkach

Question 25

Fentanyl i jego pochodne

Answer 25

1. Najsilniejsze opioidy -> Fentanyl jest 100 razy silniejszy niz morfina 2. Podawanie: dożylne + fentanyl w plastrach do podawania podskórnego 3. Używane do zniesienia bólu pre- i pooperacyjnego

Question 26

Remifentanyl

Answer 26

1. Działa ultraszybko (juz w 1min po podaniu) i ultrakrotko (kilka minut-> rozkładany przez esterazy)

Question 27

Metadon

Answer 27

1. Długo działający 2. Stosowany raz dziennie doustnie 3. Stosowany przez: 1) osoby uzależnione od opioidow 2) cierpiących na bóle przewlekłe (np. nowotworowe)

Question 28

Dekstropropoksyfen

Answer 28

1. Najsłabszy czysty agonista opioidowy częściowy

Question 29

Czyści agoniści opioidowi częściowi zastosowanie

Answer 29

- > podawane doustnie 1. Bóle o umiarkowanym nasileniu, najczęściej w połączeniu z NSAIDs lub paracetamolem 2. Kodeina i hydrokodon -> przeciwkaszlowe

Question 30

Buprenorfina

Answer 30

1. Częściowy agonista μ 2. Antagonista κ 3. Dłuższe działanie przeciwbólowe -> wolno oddysocjowywuje od receptorow μ

Question 31

Buprenorfina zastosowanie

Answer 31

1. Bóle średnie i silne | 2. Leczenie uzależnień od morfiny

Question 32

Butorfanol

Answer 32

1. Agonista κ 2. Antagonista μ 3. Wykazuje analgezje przy mniejszej skłonności do uzależnień lub spowodowania niewydolności oddechowej 4. Dostępny w sprayu donosowym, moze byc stosowany na żądanie

Question 33

Nalbufina

Answer 33

- > jak Butorfanol: 1. Agonista κ 2. Antagonista μ 3. Wykazuje analgezje przy mniejszej skłonności do uzależnień lub spowodowania niewydolności oddechowej

Question 34

Pentazocyna

Answer 34

1. Agonista κ i sigma (σ) 2. Pobudzenie sigma-> słabe objawy psychozomimetyczne 3. Słaby (7% działania morfiny) 4. Czasem stosowany z NSAIDs lub Paracetamolem

Question 35

Dekstrometorfan

Answer 35

1. Agonista receptorow opioidowych i antagonista NMDA 2. Właściwości przeciwkaszlowe -> lek przeciwkaszlowy, ale nie przeciwbólowy 3. W połączeniu z chinidyną potrafi kontrolować tzw. nietrzymanie afektu -> nagle, nieadekwatne do sytuacji, napady śmiechu lub płaczu

Question 36

Difenoksylat

Answer 36

1. Działają silnie na receptory opioidowe w mięśniówce gładkiej jelit 2. Leki przeciwbiegunkowe

Question 37

Loperamid

Answer 37

1. Działają silnie na receptory opioidowe w mięśniówce gładkiej jelit 2. Leki przeciwbiegunkowe

Question 38

Tramadol

Answer 38

1. Agonista receptorów opioidowych 2. Bloker wychwytu zwrotnego NA i 5-HT 3. Zastosowanie: średnio nasilone bóle przewlekłe

Question 39

Nalokson

Answer 39

1. Antagonista opioidowy 2. Po podaniu parenteralnym u osoby zatrutej często konieczne jest kilkakrotne powtórzenie dawki -> aby zapobiec niewydolności oddechowej

Question 40

Zastosowanie antagonistów opioidowych

Answer 40

1. Zatrucie opioidami 2. Leczenie uzależnienia opioidowego 3. Dodatek do leków opioidowych doustnych -> nie wchłaniają się z przewodu pokarmowego -> zapobieganie podawania leków doustnych dożylnie przez uzależnionych

Question 41

Naltrekson

Answer 41

1. Długi czas działania | 2. Podawany doustnie lub w zastrzykach o powolnym uwalnianiu (raz w miesiącu)

Question 42

Alwimopan

Answer 42

1. Antagonista działający wyłącznie obwodowo (nie przechodzi przez BBB) 2. Zastosowanie: 1) leczenie pooperacyjnej niedrożności jelit 2) zaparcia wywołane chronicznym podaniem opioidow

Question 43

Drabina analgetyna WHO - etapy

Answer 43

1 - ból od łagodnego do umiarkowanego 2 - ból umiarkowany lub źle kontrolowany w kroku 1 3 - ból od umiarkowanego do ciężkiego źle kontrolowany w kroku 2

Question 44

Drabina analgetyna WHO 1 krok

Answer 44

-> lek nieopioidowy z dodatkowymi środkami 1. Paracetamol 2. NSAID 3. Dodatkowe: zmniejszające objawy nasilające ból np. obrzęk

Question 45

Drabina analgetyna WHO 2 krok

Answer 45

-> krótko działający lek opioidowy na żądanie + stale lek nieopioidowy (Paracetamol lub NSAID) + środki dodatkowe 1. Morfina 2. Oksykodon 3. Hydromorfon

Question 46

Drabina analgetyna WHO 3 krok

Answer 46

- > stale długodziałający opioid (wlew dożylny lub formuła z ciągłym uwalnianiem) + krótko działający lek opioidowy na żądanie + stale lek nieopioidowy (Paracetamol lub NSAID) + środki dodatkowe 1. Morfina 2. Fentanyl np. przezskórnie 3. Inne o stałym uwalnianiu