16 og 23: Flaviviridae Flashcards Preview

Veirufræði > 16 og 23: Flaviviridae > Flashcards

Flashcards in 16 og 23: Flaviviridae Deck (40)
Loading flashcards...
1

Flestar flaviviridae eru...

...arboveirur.

2

Hepatitis C er ólík öðrum flavi því hún er...

...ekki arboveira svo vitað sé. Hún hefur aldrei ræktast og var skilgreind með erfðatæknilegum aðferðum. Nú greind með t.d. PCR.

3

Hver eru einkenni Hepatitis C?

Meðgöngutími er 2-28 vikur, meðaltal 7,8 vikur. Veldur gulu, svipuð og aðrar veirulifrarbólgur. Sumir verða krónískt viremiskir og helmingur fær þrálátan lifrarsjúkdóm. 20-30% fá skorpulifur. Mörg súbklínísk tilfelli.

4

Hvernig smitast Hepatitis C?

3 smitleiðir (náttúruleg smitleið hérlendis óþekkt):
a) Blóðsmit - nú aðallega sprautufíklar, áður blóðgjafir.
b) Sexuelt smit - sjaldgæft.
c) Smit frá móður til barns (4%).

5

Hvert er algengi mótefna gegn Hepatitis C og hvar er það hæst?

Seroprevalence á heimsvísu er um 1%, hæst 20% í Egyptalandi.

6

Windowperiod í Hepatitis C er...

...2 vikur. Hættulegt upp á blóðgjafir að gera.

7

Þeir sem fá mild einkenni vegna Hepatitis C geta samt...

...þróað með sér þrálátan lifrarsjúkdóm og jafnvel skorpulifur.

8

Hve margir hafa sýkst af Hepatitis C hérlendis?

Meira en 1500 manns, langflestir sprautufíklar. Lágt algengi hér en meðferð í framtíðinni mun verða dýr.

9

Hver er Rx við Hepatitis C?

Interferon og ribavirin.

10

Hvernig er Hepatitis C greind?

Með mótefnamælingum (skimpróf, veiruprótínin eru þar erfðatæknilega framleidd). Með recombinant immunoblot assay staðfestingarprófum. PCR veirumagn er notað til að meta árangur meðferðar. Genótýpun einnig.

11

Hvor er algengari hérlendis, lifrarbólga B eða C og hvort er C algengari í konum eða körlum?

Lifrarbólga C, og hún er algengari í körlum.

12

Hverjir eru áhættuættir fyrir smiti af lifrarbólgu C?

Sprautufíkn - langmesta áhættan. Blóðþegar, blæðarar, kynmök gagnkynhneigðra og heilbrigðisstarfsmenn.

13

Hver er munurinn á lifrarbólgu B og C hvað varðar innflytjendur hérlendis?

Stærra hlutfall nýgreindra með lifrarbólgu B hérlendis eru innflytjendur en þeir sem greinast með lifrarbólgu C.

14

Hver er bygging flaviviridae?

Eru hnattlaga veirur með icosahedral nucleocapsid, hjúp og +RNA. Eru 40-90 nm í þvermál.

15

Hverjir eru sjúkdómar flaviveira?

Oft einkennalausar/litlar sýkingar (þótt flavi valdi líklega verri og útbreiddari sýkingum en nokkur önnur veiruætt). Hitasóttir, útbrot, liðeinkenni. Hitasóttir með blæðingum. Skert lifrarstarfsemi, lifrarbilun. Hhbólga, heilabólga, heila- og mænubólga.

16

Hvað er Dengue?

"Gömul" sýking, fyrst lýst 1780. Aðlöguð að manni sem aðalhýsli, þ.e. maður, moskító, maður. Í Asíu er líka: api, moskító, api.

17

Hvað heitir moskítóflugan sem ber Dengue? :)

Aedes Aegypti. Sýkist þegar hún bítur sýktan einstakling.

18

Hver eru sjúkdómseinkenni Dengue?

Ung

19

Hver eru sjúkdómseinkenni Dengue?

Ungbörn fá oft bara hita og útbrota. Eldri börn/fullorðnir fá ýmist væga hitasótt eða skyndilega háan hita, slæman höfuðverk, vöðva, liðverki, útbrot og brenglað bragðskyn.

20

Hvað er DHF, dengue hemorrhagic fever?

Mjög hár hiti í 2-7 daga, lifrarstækkun, hitakrampar, blæðingar, getur endað í blóðþrýstingslækkun, blóðrásarbilun og losti (DHHS, dengue hemorrhagic shock syndrome). Ef ekki Rx þá deyr fólk á 12-24 tímum.

21

Hve margir veikjast af dengue árlega?

Milli 50 og 100 milljónir, þar af ca. 500.000 fá DHF og þúsundir deyja. Ein aðalorsök spítalainnlagna og dauða meðal barna í SA Asíu.

22

Hvaða serotypur, antigenskt ólíkar, eru til af Dengue veirunni?

4 serotypur, DEN 1-DEN 4.

23

Hvaða serotypur, antigenskt ólíkar, eru til af Dengue veirunni?

4 serotypur, DEN 1-DEN 4. Valda allar sama sjúkdómi og hafa sömu faraldsfræði.DHF er talið geta stafað af sýkingu af einni serotypu í manni sem áður hefur sýkst af annarri serotypu - ónæmið fyrir henni geri sjúkdóminn þá verri.

24

Hverjar eru varnir gegn Dengue?

Ekki bóluefni til en í rannsókn (allar 4 serotypur í einu). Moskítóvarnir, varast að láta vatn standa í ílátum o.s.frv. Passa sig á krabbadýrum og fiskum sem éta lirfur í vatni.

25

Hvar er West Nile veira landlæg?

Í dýrum í Evrópu, Afríku og Asíu. Hefur ekki verið talin skæð í mönnum fyrr en nýlega (1995). Meira virulent stofn varð til, faraldrar af alvarlegum taugasjúkdómi í hestum, fuglum og mönnum.

26

West Nile veiran sem barst til USA 1999 er erfðafræðilega skyld þeirri sem...

...olli faraldri í gæsum í Ísrael 1997 til 2000. (Faraldurinn í Rússlandi 1999 var mannskæður en var ekki í fuglum).

27

Hvernig komst West Nile til Vesturheims?

Villtur farfugl? Ó/löglegur fuglainnflutningur til NY? Veirusýkt moskítófluga með flugvél? Manneskja með viremiu með flugvél? Gert viljandi?

28

Hvernig má fyrirbyggja West Nile?

Ekki mannabóluefni enn, hestabóluefni í framleiðslu. Moskítóvarnir. (veiran viðheldur sér í moskító og fuglum).

29

Hver eru einkenni West Nile sýkingar?

20% fá væg einkenni, hita, höfuðverk, útbrot og GI einkenni í 3-6 daga. Tæplega 1% sýktra fá heilabólgu með hita, hnakkastífleika, rugli, coma, máttleysi og lömunum (oft yfir 50 ára eða ónæmisbældir). Máttleysi áberandi.

30

Hvar finnst Yellow fever/mýgulusótt, hitabeltisgula og hverjir eru hýslar?

Afríku og Suður-Ameríku. Náttúrulegir hýslar eru prímatar (t.d. menn) og moskítóflugur bera hana á milli. Dularfullt að hún sé ekki á Indlandsskaga! Fluttist frá Afríku til Ameríku með þrælaskipum.